පෙරවදන

”සධාර්මික වෙළඳාම: විකල්ප වෙළඳාමක්; සාධාරණ සමාජයක්” යන මෙම කෘතිය අප මුද්‍රණයෙන් පළ කරනුයේ නව ලිබරල්වාදී ආර්ථික ප‍්‍රතිපත්ති විසින් ගෝලීය වශයෙන් මහත් අර්බුදයක් උත්සන්න කරමින් තිබෙන අවස්ථාවකදී ය. ආර්ථික තලයේ දී විශාල ලෙස එල්ල වන පීඩනයට එරෙහිව ලෝකය පුරා මිනිසුන් සහ ගැහැණුන් සංවිධානය වෙමින් සිටින මොහොතක, ආර්ථිකය සහ වෙළඳාම වඩාත් සාධාරණ ලෙස සංවිධානය කරන්නේ කෙසේ ද යන්න හුදු ආර්ථික ප‍්‍රතිපත්ති පිළිබඳ ප‍්‍රශ්නයක් නොව, දේශපාලනික වශයෙන් තීරණාත්මක ගැටළුවකි.

2007-2008 වර්ෂවලදී අප සේතුක ප‍්‍රකාශකයෝ සංවිධානය ගොඩනගාගන්නා විට ශ‍්‍රී ලංකාව විවිධාකාරයේ මූලධර්මවාදී දේශපාලනික-සංස්කෘතික ප‍්‍රවාහයන්හි වැඩබිම බවට පත් වී තිබුනි. එවකට අපගේ අවධානය යොමුවූයේ මූලධර්මවාදය සහ නවලිබරල්වාදය අතර සම්බන්ධය කෙරෙහි ය. පසුගිය දශක තුනක කාලයක් පුරා ලෝකයේ අන් රටවල් මෙන්ම ශ‍්‍රී ලංකාව ද නවලිබරල්වාදී ආර්ථික ප‍්‍රතිපත්තිවල සැඬසුළඟට හසු විය. ඊට සමඟාමීව ශ‍්‍රී ලංකාවේ ඇති වූ විශාල සංස්කෘතික වෙනස්කම් පිළිබඳව ශ‍්‍රී ලංකාවේ වාම කණ්ඩායම් අතර ඇතිවූ සංවාදය ශෝචනීය ලෙස ඉතා සම්ප‍්‍රදායවාදී ආකාරයන්ගෙන් කෙළවර වුනි. අප “මීනා: දිදුලන ඇෆ්ගන් තරුව” සහ “නව ඇරඹුමකට පෙරවදනක්” යන කෘති ද්විත්වය මුද්‍රණයෙන් පළ කලේ මේ පිළිබඳ සංවාදය එවකට හදිසි අවශ්‍යතාවයක්බවට පත්වී ඇති බව අපට හැඟුණු බැවිනි. ස්ත‍්‍රී පුරුෂ සබඳතා පිළිබඳව වඩාත් රැඩිකල් සහ නිදහස්කාමී සංස්කෘතියක් නිර්මාණය කිරීමට අත්‍යවශ්‍ය යයි අපට හැඟුණු විෂයක් වූ මනෝවිශ්ලේෂණය ආශ‍්‍රයෙන් ලියවුනු කෘතියක් වූ ”තැපැල් කරනවාට වඩා හසුන්පත් ස්ත‍්‍රීන් ලියන්නේ ඇයි?” යන කෘතිය පරිවර්තනය කිරීමට යෙදුනි. “අප අතර සැරිසරන ඇදහිලි කල්ලි” යන සමාජ විද්‍යාත්මක කෘතිය පළ කිරීමට අප උත්සුක වූයේ එවකට ශ‍්‍රී ලංකාව පුරා වේගයෙන් පැතිර යමින් තිබූ ආගමික සහ ආගමික නොවන ඇදහිලි කල්ලි පිළිබඳව අප සමාජය දැනුවත් කිරීමට ය. ආගම සහ දේශපාලනය මුවාවෙන් පුද්ගලයන්ව සූරා කන, දේශපාලනික සංවිධානවල ජවය අභ්‍යන්තරයෙන් දියකර හරින කණ්ඩායම් ආකෘතියක් වන ඇදහිලි කල්ලි, සමාජ සහ සංස්කෘතික අර්බුදයන් පවතින කාල වකවානුවලදී මෙසේ මතුවන බවට අනතුරු ඇඟවීම මෙම කෘතිය පළකිරීමේ ලා තවත් අරමුණක් විය.

අපගේ මෙම පස්වන කෘතිය එක්තරා ආකාරයකට අපව අපගේ ආරම්භක ලක්ෂ්‍යය වෙතම රැගෙන යයි. මාක්ස් මීට බොහෝ කලකට පෙර පැවසූ සේම “මිනිසුන්ගේ පැවැත්ම තීරණය කරනු ලබන්නේ ඔවුනගේ විඥනයෙන් නොවේ; එ වෙනුවට ඔවුන්ගේ විඥනය තීරණය කරනු ලබන්නේ ඔවුන්ගේ සමාජ පැවැත්මෙනි.” එබැවින් අප සංස්කෘතිය සහ දේශපාලනය පිළිබඳව ගෙනයන මෙම සංවාදයේ අවධානය අත්‍යාවශ්‍යයෙන්ම ආර්ථිකය දෙසට යොමු විය යුතු ය. ආර්ථිකය විසින් සියල්ල තීරණය කරයි යන ග‍්‍රාම්‍ය මාක්ස්වාදය ඉදිරිපත් කිරීම අපගේ උත්සහය නොවේ. එහෙත් දැනට ශ‍්‍රී ලංකාව තුළ ඇති වාමවාදී කතිකාව බොහෝ දුරට ආර්ථිකය මඟහැර යයි. නවලිබරල්වාදය පිළිබඳ සංවාද පවා බොහෝ විට එහි දේශපාලන ආර්ථිකය මඟහැර ගොස් එය දේශපාලනික සංස්කෘතික ක‍්‍රියාවළියක් ලෙස තේරුම් ගැනීමට උත්සහ කරයි.

එම නිසා අප මෙම කෘතිය හරහා උත්සහ කරන්නේ ගෝලීය ආර්ථිකයේ නව යථාර්ථයන්, ප‍්‍රායෝගික ලෙස ක‍්‍රියාත්මක වූ දේශපාලනික-ආර්ථික සමාජ ව්‍යාපාරයක ඉතිහාසය ඇසුරින් විග‍්‍රහ කිරීමට ය. මෙම කෘතිය විසින් සධාර්මික වෙළඳාම පිළිබඳව හැඳින්වීමක් කරන අතරම, එම ව්‍යාපාරයේ ඉතිහාසය, එහි මූලධර්ම සහ ප‍්‍රතිපත්ති සහ එය වර්තමානයේදී මුහුණ දෙන අභියෝග පිළිබඳ විශ්ලේෂණයක් හරහා වඩාත් සාධාරණ ආර්ථික ක‍්‍රියාවළියක් යනු කුමක් ද යන ප‍්‍රශ්නය මතු කරයි. එනයින් ගත් කළ මෙය සධාර්මික වෙළදාම පිළිබඳ න්‍යායික විවාදයකට පිළිතුරු දෙන්නක් නොවේ; එමෙන්ම එය සධාර්මික වෙළඳාම පිළිබඳව අත්පොතක් ද නොවේ. ධනවාදයට අභියෝග කිරීම ප‍්‍රායෝගික කාරණයක් බැවින්, විකල්ප ආර්ථික ක‍්‍රම සංවිධානය කරන්නේ කෙසේ ද එසේ කිරීමේදී මතුවන ගැටළු මොනවාද යන කරුණු ප‍්‍රායෝගික භාවිතයක් ආශ‍්‍රයෙන් සාකච්ඡා කිරීමට මෙම පොත පිටිවලක් වනු ඇතැයි යන්න අපගේ විශ්වාසයයි. ගෝලීයකරණය යනු ඉහල සිට පහළට ක‍්‍රියාත්මක වන බලව්‍යුහයක් ලෙස පමණක් නොව, ලොව පුරා අරගල එකිනෙක හා සම්බන්ධ කරමින් පහළ සිට ඉහලට ද සංවිධානය කරන ක‍්‍රියාවළියක් ලෙස ද තේරුම් ගැනීමට අප ඔබට ආරාධනා කරමු.

සේතුක ප‍්‍රකාශකයන්ගෙන්
2011 ඔක්තෝම්බර් 04

“සධාර්මික වෙළඳාම – විකල්ප වෙළඳාමක් : සාධාරණ සමාජයක්  පොතෙහි පෙරවදනින් උපුටා ගත්තකි.

සේතුක ප‍්‍රකාශකයන්ගේ අනිකුත් කෘති

පිටපත් අවසන්ව ඇත

පිටපත් අවසන්ව ඇත

2011 ජනවාරි 25 දින ඊජිප්තු විප්ලවයේ නිල ආරම්භයට සතියකට පෙර 26 හැවිරිදි ස්ත‍්‍රියක වන අස්මා මහ්ෆූස් සිය ෆේස්බුක් පිටුවේ මෙසේ ලිවී ය: “ජනතාවෙනි, මම ටහ්රීර් චතුරශ‍්‍රයට යනවා.”  තිස් වසරක කාලයක් පුරා ඇමරිකාවට සහ ඊශ‍්‍රායලයට ගැති කම් කරමින් ඊජිප්තුව මත දුර්දාන්ත පාලනයක් ගෙන ගිය හොස්නි මුබාරක් ට එරෙහි ඊජිප්තු විප්ලවයේ මුල් සළකුණු එසේ ඇරඹිනි. වර්තමානයේදී ලෝකය පුරා ඇති වී ඇති විප්ලව ගණනාවක් විසින් සන්නිවේදනය සහ තාක්ෂණය නිර්මාණාත්මක ලෙස අරගලයට බද්ධ කරන ලදි.

වඩාත් ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදී මාධ්‍ය භාවිතාවන් පිළිබඳව නව මානයන් ගවේෂණය කිරීමටත්, තරුණ, තාක්ෂණික සන්නිවේදනයට බෙහෙවින් ලැදි “ෆේස්බුක් පරම්පරාව” යනුවෙන් හඳුන්වනු ලබන තරුණ පරපුර මෙම නව අරගලවලට සම්බන්ධ කිරීමටත් මෙම නව තාක්ෂණික උපක‍්‍රම බෙහෙවින් ප‍්‍රයෝජනවත් විය. අනෙක් අතින් මේ අරගලවල දැකිය හැකි තවත් ප‍්‍රධාන ලක්ෂණයක් නම් බොහෝ පෙරමුණුවල ක‍්‍රියාකාරී වීමේ ස්වරූපයයි.  ඒකමානී, පුරෝකථනය කිරීමට පහසු, පොදුවේ භාවිතා කරන උපාය උපක‍්‍රමවලට අමතරව නව වර්ගයේ විවිධ පෙරමුණුවල ක‍්‍රියාකාරී වීම මෙහිදී විශේෂ ය. අප මෙහිදී අවධානය යොමු කරන්නේ මෙම කරුණු දෙක කෙරෙහි ය. මෙහි මුල් ලක්ෂණ හතර අපි පසුගිය ලිපියෙන් සාකච්ඡා කළෙමු.

වෝල් ස්ටී‍්‍රට් විරෝධතාකරුවන්

5. සිය සංවිධාන කටයුතු සඳහා අන්තර්ජාලය භාවිතා කිරීම

මෙම නව ගෝලීය විප්ලවය ෆේස්බුක් හෝ ට්විටර් විප්ලවයක් ලෙස හැඳින්වීමට ඇතැම් විචාරකයන් මැළි වන්නේ මෙම යෙදුම තුළින් මෙම විප්ලවයේ සැබෑ ගතිකත්වයන් සහ එහි බහුඋපක‍්‍රමිකවාදී ස්වරූපය පිළිබඳව වැරදි චිත‍්‍රයක් බිහිවන බැවිනි. ඊතන් සූකර්මන් ඉරානයේ නැගිටීම එසේ ට්විටර් විප්ලවයක් ලෙස හැඳින්වීම යනු වීථියේ සටන් අරගලවල සැබෑ ජීවිත අනතුරුවලට මුහුණ දෙන දහස් ගණනකගේ දායකත්වය හුදු තාක්ෂණ’ක දියුණුවකට ලඝු කිරීමක් බව පවසයි. මෙම අරගල තුළ අන්තර්ජාලයේ සහ නව තාක්ෂනික සන්නිවේදන ක‍්‍රමවල දායකත්වය අප විසින් සැළකිය යුත්තේ මෙම වැදගත් අනුසීමාව සිහි තබාගෙන ය.
පසුගිය වසර පහළොවක කාලයක් තුළ අන්තර්ජාල දේශපාලනික ක‍්‍රියාකාරීත්වය ඉතාමත් බහුල ලෙස වැදගත් ක‍්‍රියාකාරීත්වයක් ඉටු කරයි. දේශපාලනික අරගල සඳහා අන්තර්ජාලය භාවිතා කිරීමේ සන්ධිස්ථානයක් ලෙස සැළකෙන්නේ 1994 දී සැපටිස්ටා ව්‍යාපාරය සහ ඊට සහය දැක් වූ කණ්ඩායම් විසින් අන්තර්ජාලය යොදාගත් ආකාරයයි. උතුරු ඇමරිකා නිදහස් වෙළඳ සම්මුතිය සහ පොදුවේ ගත් කළ නවලිබරල්වාදයට එරෙහිව දැනුවත් කිරීම් සඳහා ද පොදු මහජන අදහස් දැන ගැනීමට ද, මහා පරිමාණයේ ජනතා මණ්ඩප සංවිධානය කිරීම සඳහා ද සැපටිස්ටාවරුන් විසින් අන්තර්ජාලය යොදා ගන්නා ලදි.
අන්තර්ජාල වෙබ් සහ බ්ලොග් අඩවි මෙන්ම සමාජ ජාලගතකිරීම් අඩවි හරහා ද සිදුවන මෙම නව දේශපාලනික ප‍්‍රවණතාවයේ ලක්ෂණ කිහිපයක් අපට හඳුනාගත හැකි ය. ඉන් එකක් නම් මෙම අන්තර්ජාල හරහා වර්ධනය වී ඇති පුරවැසි මාධ්‍ය භාවිතාවයි. මෙම ගෝලීය විප්ලවයට පෙර සන්නිවේදනය සහ අධ්‍යාපනය සළකන ලද්දේ තොරතුරු සහ දැනුමට ප‍්‍රවේශය ඇති,  ඒ පිළිබඳව විශේෂඥයන් විසින් හෝ පක්ෂ නායකත්වය විසින් ”දැනුම නොමැති” හෝ ”මෝඩ” මහජනතාව ලෙස සළකනු ලබන ව්‍යාපාරයෙන් පිටත සිටින පුද්ගලයන්ට දැනුම බෙදා දෙන මාර්ග ලෙස ය. මීට වෙනස් ලෙස මෙම තාක්ෂනික විප්ලවය විසින් අධ්‍යාපනය සහ සන්නිවේදනය පහළ සිට ඉහලට ගෙන යා හැකි ආකාරය පිළිබඳ යහපත් පරමාදර්ශයක් සපයයි.

අන්තර්ජාල සම්බන්ධයක් සහිත  ඕනෑම කෙනෙකුට දැනුම නිර්මාණය කිරීමේ ක‍්‍රියාවළියට එක්විය හැකි සන්නිවේදන ක‍්‍රම නිර්මාණය වීමත් සමඟම විරෝධතාකරුවන් හෝ ව්‍යාපාර විසින් පමණක් නොව ඒවාට සම්බන්ධ නොවූ සිවිල් ජනයා ද සිය දුරකතන හෝ කැමරා භාවිතයෙන් තමා ඇසු දුටු දෙය තමා බඳුම පාඨක/පේ‍්‍රක්ෂකයන් සමඟ බෙදාහදා ගැනීම ඇරඹිනි. රජයයන්, බලවත් පක්ෂ, සහ මාධ්‍ය සමාගම්වල ඒකාධිකාරයට නතුව තිබූ තොරතුරු සහ දැනුම සම්පාදනය කිරීමේ හැකියාව එක් වරම සාමාන්‍ය ගැහැණුන් සහ පිරිමින්ගේ අතට මාරු වීම යනු ඒකමානී තොරතුරු සහ දැනුම වෙනුවට බහුමානී දැනුම නිර්මාණය කිරීමේ ක‍්‍රියාවළියකි.
මෙම අවකාශය තුළ පණ්ඩිතමානී විද්වතා ද තරුණ පාසැල් බ්ලොග් ලියන්නා යන දෙදෙනාගේම ජීවන අත්දැකීම් වෙත සමාන අවධානයක් යොමු කළ හැකිය. එවැනි විටෙකදී, විරෝධතාකරුවන්ට දර්ශනවාදීන්ගෙන් උගත හැකි වනවා පමණක් නොව දර්ශනවාදීන් ට විරෝධතාකරුවන්ගෙන් උගත හැකි වන්නේ ය. ඇකඩමියාවේ බොහෝ බුද්ධිමතුන් මෙවර අරගලයේ මාවතට තල්ලූ කරනු ලැබුවේ ඔවුන්ට තව දුරටත් මේ නැගිටීම් පිළිබඳ දැන නොසිටිය හැකි නොවූ නිසා ය. එබැවින් මෙය පහළ සිට ඉහළට දැනුම සහ තොරතුරු සම්පේ‍්‍රෂණය කිරීමේ නව විප්ලවයකි; එය හුදු තාක්ෂනික විප්ලවයක් නොවේ. සම්ප‍්‍රදායික පක්ෂ විසින් දැනුම සහ තොරතුරු පිළිබඳව කල්පනා කරන ආකාරය ම අභියෝගයට ලක් කරන විප්ලවයකි.
අන්තර්ජාලය හරහා මෙසේ දැනුම සම්පාදනය කිරීම විසින් සාමාන්‍යයෙන් තොරතුරු සැපයීමට ඇති බලයේ විෂමතාවයන් ප‍්‍රතිව්‍යුහගත කරයි. මෙහි දී විශේෂයෙන්ම මාධ්‍ය බලාධිකාරය සහිත රජයයන් සහ පාලක පන්තීන්ට සහය දක්වන මාධ්‍ය භාවිතයන් ද, බලවත් පක්ෂ ද විසින් අත්පත් කරගෙන සිටින දැනුමේ සහ තොරතුරුවල ඒකාධිකාරය අභියෝගයට ලක් කෙරේ. සාමාන්‍යයෙන් පුවත්පතක් මුද්‍රණය කිරීම හෝ ගුවන් විදුලි හෝ රූපවාහිනී සේවාවක් පවත්වා ගැනීම සඳහා මූලධනය නොමැති සංවිධාන සහ පුද්ගලයන්ට ද සාපේක්ෂ ලෙස අඩු වියදමකින් සිය මතය ප‍්‍රචාරය කිරීමට අන්තර්ජාලයෙන් අවකාශ ලැබේ.

එමෙන්ම අන්තර්ජාලය හරහා කිසියම් විරෝධතාවලට සහය පළ කරන පුද්ගලයන්ගේ විවිධ මට්ටමෙන් කෙරෙන සම්බන්ධවීම්වලට ඉඩ සළසයි. සමහර කෙනෙක් මෙහිදී LIKE බොත්තම එබීමෙන් නතර වන අතර, තවත් කෙනෙක් ගෝලීය විප්ලවයේ සජීව තොරතුරු අන්තර්ජාලය හරහා ප‍්‍රකාශයට පත් කරන ඉතාමත් ප‍්‍රයෝජනවත් ප‍්‍රවෘත්ති අඩවි පවත්වාගෙන යා හැකි ය. globalrevolutiontv යනු එබඳු සජීව විකාශයන් ගෙන එන ප‍්‍රමුඛ වෙබ් අඩවියකි.

අන්තර්ජාලය හරහා දේශපාලනික ක‍්‍රියාකාරීත්වයට සම්බන්ධ වීම තුළ අභියෝග ගණනාවක් ද පවතියි. මින් පළමුවැන්න නම් තවමත් ලෝකය පුරා අන්තර්ජාලයට සම්බන්ධ වී ඇති ජනතාවගේ ප‍්‍රතිශතය අඩු මට්ටමක පැවතීමයි. භාෂා බාධක ද ඇතැම් විට මෙසේ දැනුම ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රීකරණය කිරීමේ ලා ගැටළුවක් වෙයි. එමෙන්ම අන්තර්ජාලය විසින් ලබාදෙන සාපේක්ෂ නිර්නාමිකත්වය ඇතැම් පුද්ගලයන් වැරදි ලෙස භාවිතා කරනු දැකිය හැකි ය. වර්තමාන ලෝකයේ බොහෝ රාජ්‍ය තන්ත‍්‍ර සතුව දියුණු පරිඝණක සහ අන්තර්ජාල දැනුමක් පවතියි.

එබැවින් වෙබ් අඩවි වාරණයට ලක් කිරීමේ සිට, ව්‍යාජ අමතන්නන් යොදාගෙන තමාට හිතකර වර්ගයේ තොරතුරු ප‍්‍රචාරය කිරීම බොහෝ රජයයන් හා සංවිධාන විසින් කරනු අපට දැකිය හැකි ය. එමෙන්ම අන්තර්ජාලයේ ක‍්‍රියාත්මක වන ආරක්ෂණ බුබුළු, එනම් අන්තර්ජාල සෙවුමක යෙදෙන්නාගේ පූර්ව චර්යාවන්ට ගැලපෙන ලෙස කිසියම් සෙවුමක ප‍්‍රතිඵල ලබා දීම සඳහා විශේෂයෙන් ගූගල් බඳු සෙවුම් යාන්ත‍්‍රණ විසින් භාවිතා කරනු ලබන ඇල්ගොරිද්මික කේතන භාවිතා කිරීම ද මෙසේ අන්තර්ජාලය හරහා කරන දේශපාලනික ක‍්‍රියාකාරීත්වයට ඇති අභියෝග ලෙස හඳුනා ගත හැකි ය. මෙහිදී වැදගත් වන්නේ අන්තර්ජාල දේශපාලනික ක‍්‍රියාකාරකම්වල ස්වරූපයන් පිළිබඳව සෑම විටම ගැඹුරු ලෙස විමසිලිමත් වෙමින්, එය එක් එක් ස්ථානීය අරගලයට ගැලපෙන ආකාරයට නිර්මාණාත්මක ලෙස යොදා ගැනීමයි.

6. බහු පෙරමුණුවල ක‍්‍රියාත්මක වන ව්‍යාපාරයක් වීම

මෙම ගෝලීය ව්‍යාපාරය ක‍්‍රියාත්මක වන්නේ එක් පෙරමුණක නොවේ. එය වීථි විරෝධතා, අන්තර්ජාලය හරහා සිදු කෙරෙන සංවිධාන කටයුතුවලට අවශ්‍ය තාක්ෂනික අධෝව්‍යුහය සැපයීම, සයිබර් ප‍්‍රහාර එල්ල කිරීම, විකල්ප ජනමාධ්‍ය සංවිධානය කිරීම හා පවත්වාගෙන යෑම, මෙම නව ව්‍යාපාරයට අවශ්‍ය බුද්ධිමය  දායකත්වය සැපයීම සහ පුළුල් ලෙස පැතිරුණු දැනුවත් කිරීම් හරහා නවලිබරල්වාදයේ ක‍්‍රියාකාරීත්වය පිළිබඳව පොදු ජන අවබෝධය වෙනස් කිරීම, ආදී වශයෙන් විවිධ පෙරමුණුවල පැතිරුණු ක‍්‍රියාකාරීත්වයක් සහිත වීම මෙමගින් අදහස් කෙරේ.
මෑතකදි ගාසා තීරය බලා ධාවනය කරනු ලැබූ නිදහසේ රැළි නම් යාත‍්‍රා ද, ඇමේසන් වනාන්තර විනාශයට එරෙහි ව්‍යාපාරය ද, පලස්තීනයේ හමාස් සංවිධානයට හා අබ්බාස්ගේ රජයට නැවත සාකච්ඡා ආරම්භ කිරීමට බල කෙරුනු මහජන විරෝධතාවයන් ද, උගන්ඩාවේ ළමා සොල්දාදුවන්ගේ ගැටළුවලට පිළියම් යෙදීම සඳහා ක‍්‍රියාත්මක වූ ඉන්විසිබල් චිල්ඞ්රන් වැනි ව්‍යාපාර ද, ඇෆ්ඝනිස්ථානයේ ස්ත‍්‍රී පීඩනයට එරෙහිව රහසේ ක‍්‍රියාත්මකවන වූ රාවා වැනි ව්‍යාපාර ද, සාධාරණ වෙළඳ සබඳතා වෙනුවෙන් සටන්කරන සධාර්මික වෙළඳ ව්‍යාපාර ද, (Fair Trade) ශ‍්‍රී ලංකාවේ නිදහස් වෙළඳ කලාප සේවකයන් විසින් සිය විශ‍්‍රාම වැටුප් කපා හැරීමට එරෙහිය ගොනු වූ ව්‍යාපාරය ද, ධීවර සහ ගොවි අයිතිවාසිකම් සඳහා ක‍්‍රියාත්මක වන ව්‍යාපාර ද, න්‍යාෂ්ටික බලාගාරවලට එරෙහිව තෝකියෝවේ උද්ඝෝෂණ ද මෙම බහුපෙරමුණු ක‍්‍රියාකාරීත්වයේ ප‍්‍රායෝගික උදාහරණ කිහිපයකි.

සධාර්මික වෙළඳ ව්‍යාපාරයේ ප‍්‍රචාරක පෝස්ටරයක්

මෙම සංවිධාන අතර පැහැදිලිව හඳුනාගත හැකි නිල සම්බන්ධතා හෝ සහයෝගීතා නොමැත. එයට වෙනස්ව එකිනෙක අරගලයන්ගේ අවබෝධාත්මක අන්තර් මුහුවීමක් දැකිය හැක. ජුලියන් අසාන්ජ් ප‍්‍රමුඛ විකී ලීක්ස් කණ්ඩායම විසින් ඇමරිකානු රාජ්‍ය දෙපාර්තුමේන්තුවේ රහස් කේබල් අන්තර්ජාලයට මුදා හැරීම, අරාබි වසන්තය හා අල්ජසීරා ප‍්‍රවෘත්ති ආයතනයේ විකාශනයන් අතර බැලූ බැල්මට නොපෙනෙන අන්තර්සම්බන්ධය මෙහිදී කැපී පෙනේ.
විකිලීක්ස් සංවිධානය ටියුනීසියාව පිළිබඳව පළ වූ කේබල් ද අනිකුත් රහස් කේබල් සමඟ මුදා හරින ලද අතර, සංවිධිත ආකාරයකට මේවා ප‍්‍රංශ සහ අරාබි භාෂාවලට පරිවර්තනය කර පළ කළ ආකාරය අසාන්ජ් පැහැදිලි කරන්නේ පහත පරිදි ය:

පසුව අප කේබල්ගේට්වල කටයුතු සිදු කරන විට අප ප‍්‍රංශ සහකරුවෙකු ලෙස ”ල මොන්ඞ්” පුවත්පත යොදා ගත්තා මේ කේබල් ප‍්‍රංශ භාෂාවට පරිවර්තනය කිරීමට. අප දැනගෙන හිටියා මේවා ප‍්‍රංශ භාෂාව කතා කරන අප‍්‍රිකාවට බලපෑමක් කරනු ඇති බව. එමෙන්ම දෙසැම්බරයේ මුල් භාගයේ දී ලෙබනන් සිට පළ කරන අරාබි භාෂාවෙන් පළවන අල් අක්බාර් පුවත්පතේ ද ඊජිප්තුවේ අල් මස්රි අල් යොඋම් පුවත්පතේ ද අරාබි භාෂාවෙන් පළ වුනා . . . මේවා අතර ටියුනීසියානු රෙජිමය සහ බෙන් අලි පිළිබඳව තීරණාත්මක කේබල් ගණනාවක් පළ වුනා.

දැන් සාමාන්‍යයෙන් ඉදිරිපත් කෙරෙන තර්කයක් තමයි . . . ජනතාවට සිදුවෙමින් පවතින දේ පිළිබඳව පැවසූ විට, ඔවුන් ඒ පිළිබඳව කෝප වී ඊට විරුද්ධවේ ය යන අදහස. ඇත්තටම නම්, සැබෑ තත්ත්වය මීට වඩා බෙහෙවින් සිත්ගන්නා සුළු සහ පොහොසත් ස්වභාවයක් දරනවා. ඒ වෙනුවට ඇත්තෙන්ම ජනයා දැන ගන්නවා, දැන ගැනීම ආරම්භ කරනවා, ඔවුන් එය ප‍්‍රතික්ෂේප කළ නොහැකි ආකාරයට දැන ගන්නවා. ඒ වගේම ඔවුන් දැන ගන්නවා ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය දන්නා බව; ටියුනීසියාව තුළ සිදු වන්නේ කුමක්ද යන්න ප‍්‍රතික්ෂේප කිරීමට ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයට නොහැකි වෙනවා. එතකොට රට අභ්‍යන්තරයේ සහ බාහිරව ඇති ප‍්‍රභූ පන්ති දැන ගන්නවා සිදුවෙමින් පවතින්නේ කුමක්ද යන්න සහ එය ප‍්‍රතික්ෂේප කළ නොහැකි බව. එවිට ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයට බෙන් අලී රෙජීමයට සහයෝගය දැක්වීමටත්, සාමාන්‍යයෙන් එය කළ හැකිව තිබූ පරිදි ටියුනීසියානු විප්ලවයට මැදිහත් වීමටත් නොහැකි වෙනවා. ප‍්‍රංශයට ද බෙන් අලී ට සහ ඔහුගේ සහචරයන්ට කළින් කළ ආකාරයට සහයෝගය දැක්වීමට නොහැකි වෙනවා.

ඒ  වගේ ම මෙම කලාපය සමඟ ගනුදෙනු කිරීමේදී කේබල්ගේට් සඳහා අපගේ උපක‍්‍රමය වූයේ වික්ෂිප්ත කිරීමයි. එනම් උදාහරණයක් ලෙස අපට සෞදි අරාබිය ගන්න පුළුවන්. ඔවුන් මැදපෙරදිග රජයයන් ගණනාවකට මුක්කු ගසා පවත්වා ගෙන යනවා. ඇත්තෙන්ම මේ සඳහා බහ්රේන් ආක‍්‍රමණය කිරීම ද දැකිය හැකි වුනා. එ්ත් මෙවැනි රජයයන්ට තමන්ගේම ගැටළු, තමන්ගේ ම දේශපාලනික අර්බුදවලට මුහුණ දීමට සිදු වූ විට ඔවුන් ඇතුළාන්තයට හැරෙනවා. තව දුරටත් ඔවුන්ට මෙම මුක්කු ගැසීම කරන්න බැහැ. ඉතින් සමස්තයක් විදිහට ගත්තම කේබල්ගේට් විසින් අරාබිය පුරා එකිනෙකාට මුක්කු ගසන ප‍්‍රභූන්ට, අරාබි කතා කරන රටවල ද යුරෝපයේ ද, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සහ මෙම රටවල් අතර ද– තමන්ගේම වූ දේශපාලනික අර්බුදවලට මුහුණ දීමට සිදුවෙනවා, දේශපාලනික ක‍්‍රියාකාරිකයන් පිළිබඳව එකිනෙකාට බුද්ධි වාර්තා සැපයීමට කාලය වැය කිරීමට නොහැකි වෙනවා . . . මා සිතන්නේ ටියුනීසියානු ක‍්‍රියාකාරිකයන් මෙය දුටුවා. ඔවුන් ඉක්මනින්ම හොඳ අවස්ථාවක් හඳුනා ගත්තා.  (ජුලියන් අසාන්ජ් එමි ගුඞ්මන් සහ ස්ලාවොයි ජිජැක් සමඟ සංවාදයකදී)

ජුලියන් අසාන්ජ් එමි ගුඞ්මන් සහ ස්ලාවොයි ජිජැක්

ටියුනීසියානු රජය පමණක් නොව ඇමරිකානු රජය ඇතුළු සමස්ත ලෝක ප‍්‍රජාවම මෙම නව විප්ලවයෙන් පුදුමයට පත් විය. අල් ජසීරා ප‍්‍රවෘත්ති ආයතනය විසින් මේ අතර ගත් වැදගත් දේශපාලනික තීරණයක් ද මෙම අරගලයට පිටිවහලක් වූ බව අසාන්ජ් පවසයි. ඩුබායි සිට විකාශය වන මාධ්‍ය ජාලයක් වන අල් ජසීරා, මැද පෙරදිග වීථිවල බුරබුරා නැගුණු අරගල, පොලිස් පහර දීම්, ඒවාට එක්වූ ජනකාය සහ ඔවුන්ගේ කතා ආදිය සිය රූපවාහිනී නාලිකාව හරහා ලෝකයටම ප‍්‍රචාරය කළ හ. සී. එන්. එන්. බී. බී. සී. වැනි ප‍්‍රමුඛ ප‍්‍රවෘත්ති සමාගමවලට වෙනස් ලෙස මෙම අරගලවල මුහුණුවර, එහි ක‍්‍රියාකාරිකයන්ගේ මුහුණු නැවත නැවත පෙන්වමින් අරගලයේ ස්වරූපය ලෝකයට නිරූපණය කළේ ය.

2011 මාර්තු මාසයේ දී ඇමරිකානු රාජ්‍ය ලේකම් හිලරි ක්ලින්ටන් ප‍්‍රසිද්ධියේ ප‍්‍රකාශ කලේ බොහෝ අමරිකානු ජාතිකයන් අල් ජසීරා නරඹන්නේ එය ”ඇත්ත ප‍්‍රවෘත්ති” විකාශය කරන නිසා බවයි. ඒ ඇමරිකාවේ ප‍්‍රධාන සමාගම්ගත ප‍්‍රවෘත්ති චැනල වන ෆොක්ස් නිව්ස් සී. එන්. එන්. එම්. එස්. එන්. බී. සී. වැනි ආයතනවලට අතුල් පහරක් එල්ල කරමිනි.
ගෝලීය වශයෙන් ගත්කල විවිධ කලාපවල සහ විවිධ ක්ෂේත‍්‍රවල විවිධ සටන්ක‍්‍රම අනුගමනය කරමින් මෙම විප්ලවය දිග හැරෙමින් පවතියි. ඉන්දියාවේ දී එය ස්වදේශික ජනතාවගේ ආර්ථික සහ සංස්කෘතික අයිතිවාසිකම් අත්පත් කරගැනීම සඳහා සටනක් වන විට වසිරිස්ථානයේ දී එය අමරිකානු ඩ්‍රෝන් ප‍්‍රහාරවලට ගොදුරු වන පුද්ගලයන් පිළිබඳ රූප වාර්තා සකස් කිරීම විය හැකි ය. ප‍්‍රංශයේදී එය නුපුහුණු කම්කරු සංක‍්‍රමනිකයෙකුගේ අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් කෙරෙන අරගලය විය හැකි ය. ගොවියන් ට ඉඩම් සහ සිය නිෂ්පාදන සඳහා සාධාරණ වෙළඳපොළක් නිර්මාණය කිරීම ද වැටුප් ශ‍්‍රමිකයන්ට වෘත්තීය සමිතිවලට බැඳීමට සහ සාමූහික කේවල් කිරීම් සඳහා යොමුවීම ද මෙම අරගලය තුළ එකසේ වැදගත් කමක් දරයි.

නර්මදා නදියේ විරෝධතා

එමෙන්ම මෙම අරගලය විසින් පරිසරය රැක ගැනීම අප ජීවත්වන යුගයේ වැදගත්ම සහ හදිසිම දේශපාලනික අවශ්‍යතාවයක් ලෙස හඳුනා ගනියි. මෙසේ බහුපෙරමුණුවල ක‍්‍රියාත්මක වීමේ දී ක‍්‍රියාකාරිකයන්ට තමාට කෙලින්ම බලපාන අරගලයකට සම්බන්ධ වීම හරහා සමස්ත විප්ලවයට සම්බන්ධ විය හැකි අතර තමන්ගේ හැකියාවෙන් සහ ශක්ති ප‍්‍රමාණයෙන් එයට දායක විය හැකි ය. මෙබඳු ව්‍යාපාර දැනුවත් කිරීම් සහ වීථි සටන් සඳහා පුහුණු කිරීම් කෙරෙහි විශේෂ අවධානයක් යොමු කළ ද සුලභ වශයෙන් කාඩර්වරුන් නිර්මාණය කිරීමේ හෝ පූර්ණ කාලීනයන් යොදාගැනීම සහ මූලස්ථාන ගොඩනැගීම කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් යොමු කරන්නේ නැත.
මෙසේ බහුපෙරමුණුවල ක‍්‍රියාත්මක වීමට නම්, එම ව්‍යාපාරයට විවිධ ක්ෂේත‍්‍රවල නිපුණතා ඇති විෂමජාතීය පුද්ගලයන්ගේ ක‍්‍රියාකාරීත්වයක් අත්‍යාවශ්‍යය. කලින් නිමා කරන ලද දෘෂ්ඨිවාදයක සිට ක‍්‍රියාත්මක වීම හෝ කලින් තීරණය කරන ලද සටන් ක‍්‍රම උපයෝගීකර ගැනීම වෙනුවට, මෙසේ බහුවිධ වූ එළඹුම්වලින් යුත් පුද්ගලයන් විසින් ක‍්‍රියාත්මක කරනු ලබන අරගලයක් වඩා නිර්මාණශීලී වනවා පමණක් නොව එකම ක්ෂේත‍්‍රයකට සීමා වීමෙන් නොනවතියි.

උදාහරණයක් ලෙස ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ ක‍්‍රියාත්මක වන අත්පත් කර ගැනීමේ ව්‍යාපාර, වීථි සටන්වල නිරතවන අතරම, බෑන්ක් ඔෆ් ඇමරිකා බඳු විශාල බැංකුවලින් සිය මුදල් ඉවත්කොට ගෙන ප‍්‍රාදේශීය බැංකු, සමූපකාර බැංකු ආදියෙහි මුදල් තැන්පත් කරන ලෙස පාරිභෝගිකයන්ගෙන් ඉල්ලා සිටීමේ ව්‍යාපාර ද ක‍්‍රියාත්මක කරයි. ඒ අතරම වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරයේ සම්පූර්ණ සහයෝගය ලබා ගනිමින් අති විශාල උද්ඝෝෂණ සහ වැඩ වර්ජන ක‍්‍රියාත්මක කරයි. උද්ඝෝෂකයන්ට කෑම පිළියෙල කිරීම, උද්ඝෝෂණයට පැමිණෙන අයට භාවිතා කළ හැකි පුස්තකාල පවත්වාගෙන යාම, තුවාල ලැබූවන්ට අවශ්‍ය වෛද්‍ය සේවා සැපයීමට අවශ්‍ය ජංගම සායන ආදිය ක‍්‍රියාත්මක කරන අතරම, ඇමරිකානු ශිශිරයට මුහුණ දීම සඳහා ස්වීටර් සහ අත්මේස් ආදිය ගෙතීම සඳහා කණ්ඩායම් සංවිධානය කිරීම ද අත්අඩංගුවට පත් වූවන් සඳහා අවශ්‍ය නීති සේවා සැපයීමට නීතීඥවරුන් සංවිධානය කිරීම ද මේ අතරම සිදුවෙයි. මේ සියලූ කටයුතු එක්වර සංවිධානය වන විට, රජයකට ඊට කෙළින්ම මුහුණ දිය නොහැකි ය.

වීථි සටන් පමණක් හෝ සයිබර් ක‍්‍රියාකාරීවය පමණක් හෝ සිදු කළේ නම්, රජයකට සිය පොලිසිය සහ හමුදා යොදා ඒවා මර්ධනය කිරීම පහසු ය. එහෙත් එකවර පෙරමුණු ගණනාවක මෙසේ ක‍්‍රියාත්මක වන විට, එක් තැනකින් පහර දුන් විට තවත් තැනකින් සටන ආරම්භ කිරීමේ ප‍්‍රවේගය එම ව්‍යාපාරය සතු වේ. එමෙන්ම වෙනස් ලෙස සිතන පුද්ගලයන් විසින් උපාය උපක‍්‍රම නිර්මාණය කරන විට සාමාන්‍යයෙන් ඒවා පුරෝකථනය කිරීම හා ඒවාට සූදානම් වීමට අපහසු ය.
බොහෝ විට මෙම නව ගෝලීය විප්ලවය පිළිබඳව කෙරෙන විවේචනයක් නම් එය සතුව පැහැදිලි ඉල්ලීම් හෝ වැඩසටහනක් නොමැති බැවින් එය විසිරුණු, ඛණ්ඩිත ස්වභාවයක් දරණ බවයි. එහෙත් අරාබිකරයේ මෙන්ම උතුරු ඇමරිකාවේ සහ යුරෝපයේ ද මෙම විරෝධතාකරුවන් සතුව ඉතාමත් පැහැදිලි ඉල්ලීම් දැකිය හැකි ය:

ජූඩිත් බට්ලර් වෝල් ස්ටී‍්‍රට් විරෝධතාකරුවන් සමග

උදාහරණයක් ලෙස සිරියාවේ, යේමනයේ, සහ ඊජිප්තුවේ ප‍්‍රධාන සටන් පාඨය වූයේ එම රටවල දුර්දාන්ත පාලකයන් ඉල්ලා අස්විය යුතු බව ය. මෙය පැහැදිලි ඉල්ලීමකි. එහි කිසිදු උභයාර්ථ ස්වභාවයක් නැත. එයින් අදහස් වන්නේ මුබාරක් හෝ බෂාර් අල් අසාද් සිය ජනාධිපති ධුරයෙන් ඉල්ලා අස්විය යුතු බව ය. ඇමරිකාවේ දී මෙය තවත් පැහැදිලි ය. ඔවුන්ගේ ප‍්‍රධාන ඉල්ලීම නම් ආණ්ඩුකරණයේ සහ නීති සම්පාදනය කිරීමේ ලා බලය ඇති පුද්ගලයන් ට බහුජාතික සමාගම්වල කොටස් මිලදී ගැනීමට ද, එම සමාගම්වලින් ප‍්‍රතිලාභ ලබා ගැනීමට ද නොහැකි වන පරිදි  නීතිවලින් ගැලවීමට ඇති මාර්ග අහුරන ලෙස ය. මෙය අපැහැදිලි ඉල්ලීමක් නොවේ. ඒ වෙනුවට එය සමස්ත බල ව්‍යුහයම උඩුයටිකුරු කරන මෙන් කෙරෙන ඉල්ලීමකි. එබඳු ඉල්ලීම් ද, මෙබඳු ව්‍යාපාර ද හුදු රොමෑන්ටික්වාදයක් ලෙස සලකා බැහැර කිරීම පහසු වුව ද, ජූඩිත් බට්ලර් වෝල් ස්ටී‍්‍රට් විරෝධතාකරුවන් අමතා කළ කතාවේ දී පැවසූ පරිදි,

එසේ නැතහොත් ඔවුන් කියනවා සමාජ සමානාත්මතාවය සහ ආර්ථික සාධාරණත්වය යනු අශක්‍ය (impossible) ඉල්ලීම් බව. ඔවුන් කියනවා එබඳු ඉල්ලීම් ඇත්තටම ප‍්‍රායෝගික නොවන බව. බලාපොරොත්තුව යනු අශක්‍ය ඉල්ලීමක් නම්, ඔව් අප අශක්‍ය දේ ඉල්ලා සිටිනවා.ඉඳුම් හිටුම්, ආහාර, සහ රැකියා ලබා ගැනීමට ඇති අයිතිය යනු අශක්‍ය ඉල්ලීමක් නම්, ඔවු අප අශක්‍ය දේ ඉල්ලා සිටිනවා. ආර්ථික අවපාතයෙන් ලාභ ලබන පුද්ගලයන්ගේ ධනය නැවත බෙදාහැරිය යුතු බව සහ ඔවුන් ඔවුන්ගේ පෙරේතකම නැවැත්විය යුතුය යනුවෙන් ඉල්ලා සිටීම අශක්‍ය ඉල්ලීමක් නම්, ඔවු අපි අශක්‍ය දේ ඉල්ලා සිටිනවා.

එහෙත් සත්‍යය නම් මෙහි ඇති කිසිදු ඉල්ලීමක් විනිශ්චයට විවෘත නැත. මන්ද යත් අප මෙහිදී හුදු ආර්ථික සාධාරණත්වය සමාජ සමානාත්මතාවය ඉල්ලා සිටිනවා නොවේ; අප ප‍්‍රසිද්ධ ස්ථානවල රැස් වෙමින් අප සන්ධානගත ශරීර ලෙස එකට එක් වෙමින් සිටිනවා. වීථියේ සහ චතුරශ‍්‍රයේ අප එක්ව සිටගෙන ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදය නිර්මාණය කරමින් සිටිනවා “ජනතාව වන අප” යන යෙදුම ජීවමාන කරමින්.

මේ අර්ථයෙන් ගත්කළ බහු පෙරමුණුවල ක‍්‍රියාත්මක වීම යන්න සංකීර්ණ ක‍්‍රියාවළියක් ලෙස තේරුම් ගත යුතු ය. මෙය එක්වරම විවිධ කි‍්‍රයාකාරීත්වයන් තළ නියැලෙන අතරම එය ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදය භාවිතාව තුළ යථාර්තයක් බවට පත් කිරීමක් ද වෙයි. එනයින් ගත් විට අරගලය බහුමානී ය. එය 99‍% සංවිධානය වන ආකාරයයි.
මෙම ගෝලීය විප්ලවයේ ඉතිරි ලක්ෂණ පිළිබඳව මීලඟ ලිපියෙන් සාකච්ඡාකිරීමට අපි බලාපොරොත්තු වෙමු.
ප‍්‍රභා මනුරත්න – බුද්ධික බණ්ඩාර

Prabha Manuratne – Buddika Bandara

ඔබගේ ව්‍යාපාරය කෙතරම් විශාලදැයි දැනගන්නා තෙක් ඔබට කෙතරම් විශාල සිහින දකින්න හැකිදැයි දැනගන්නට බැහැ. . . මෙවැනි ව්‍යාපාරයක් ඇත්තෙන්ම මෙම ක‍්‍රමයටම විරුද්ධව යන්නක්–මේ අය ඩිමොක‍්‍රටික් පක්ෂය මත සිය සියලූ බලාපොරොත්තු තබා බලයේ සිටින එක් පුද්ගලයෙකු වෙනස් කිරීමෙන් සියල්ල හරියාවි යයි සිතූ අය බව ඔබ දන්නවා–දැන් ඔවුන් ලූහු බඳින්නේ සමස්ත ක‍්‍රමයම. මෙබඳු පැතිරුණු සහ සංකීර්ණ ක‍්‍රමයක් වෙත බලපෑම් එල්ල කළ හැක්කේ කෙසේ ද යන්න කිසිසේත්ම පැහැදිලි කාරණාවක් නෙවෙයි . . . ගොවිතැන පිළිබඳ ඉතාමත් අනර්ඝ කවියෙකු වූ, කැන්සාස් හි ලෑන්ඞ් ඉන්ස්ටිටියුට් පවත්වාගෙන යන වෙස් ජැක්සන් කියන විදිහට, ඒ, පිළිතුරු නොමැති ප‍්‍රශ්න ඇසීමට ඇති අපගේ ධෛර්යයි. ලිබර්ටි ප්ලාසා හි උත්කර්ෂවත් විවෘත අවකාශය මට නියෝජනය කරන්නේ එයයි. මිනිසුන් ඒ ප‍්‍රශ්න අසමින් සිටිනවා; විශාල සිහින දැකීමට තමාටම අවස්ථාව දෙමින් සිටිනවා. (නයෝමි ක්ලයින් ඩිමොක‍්‍රසි නව් සමඟ සංවාදයකදී)

මෙම නව සමාජ ව්‍යාපාරය වෙත පියනැගීමෙදී බිහිවූ අරගලයේ මූලික ලක්ෂණ කිහිපයක් පහත සාකච්ඡා කරමු:

1. වඩා සාධාරණ ලෙස සම්පත් බෙදී යන, සියලූ දෙනාගේම ආර්ථික, දේශපාලනික, සහ සංස්කෘතික අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් පෙනී සිටින, පරිසර හානියට එරෙහි, වෙනස් ලෝකයක් බිහි කිරීම යනු කළ හැකි දෙයක් ය යන විශ්වාසයෙන් ක‍්‍රියාත්මක වන ව්‍යාපාරයක් වීම.
2. නායකයෙකු නොමැති, තනි දේශපාලනික පක්ෂයකින්, කණ්ඩායමකින්, හෝ මතවාදයකින් පාලනය නොවන, ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදය භාවිතාවට යෙදීමේ නිර්මාණාත්මක ක‍්‍රම වර්ධනය කරන ව්‍යාපාරයකි.
3. දීර්ඝ කාලයක් පුරා සිදු කරන ලද සංවිධානාත්මක ව්‍යාපාරයන්ගේ ක‍්‍රියාත්මක වීම තුළින් මතු වීම.
4. වැඩි වශයෙන් තරුණ ජනයාගේ මූලිකත්වයෙන් ආරම්භ වූ, පසුව විවිධ වයස් කාණ්ඩවල සහ විවිධ වෘත්තීන්හි නියැලෙන පුද්ගලයන්, කම්කරුවන්, ගුරුවරුන්, සෞඛ්‍ය සේවකයන්, ආරක්ෂක හමුදාවල නියුතු පුද්ගලයන්ගේ ව්‍යාපාරයක් වීම.
5. සිය සංවිධාන කටයුතු සඳහා අන්තර්ජාලය භාවිතා කිරීම.
6. බහු පෙරමුණුවල ක‍්‍රියාත්මක වන ව්‍යාපාරයක් වීම.
7. බහුඋපක‍්‍රමික ව්‍යාපාරයක්වීම.
8. සමාජයේ බහුතර සාමාජිකයන්ගේ සහයෝගය ලබන හා ඔවුන්ගේ ප‍්‍රශ්න ආමන්ත‍්‍රනය කරන පුළුල් ජන පදනමක් සහිත ව්‍යාපාරයක් වීම.
9. ස්ත‍්‍රී ක‍්‍රියාකාරිකයන් මෙම ව්‍යාපාරයේ සංවිධායකයන් ලෙස මූලිකත්වය ගැනීම.

(Photo source: www.bukisa.com)

1. වඩා සාධාරණ ලෙස සම්පත් බෙදී යන, සියලූ දෙනාගේම ආර්ථික, දේශපාලනික, සහ සංස්කෘතික අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් පෙනී සිටින, පරිසර හානියට එරෙහි, වෙනස් ලෝකයක් බිහි කිරීම යනු කළ හැකි දෙයක් ය යන විශ්වාසයෙන් ක‍්‍රියාත්මක වන ව්‍යාපාරයක් වීම: මෙම ගෝලීය අරගලය දියත් වන්නේ ස්ථානීය ගැටළුවලට එරෙහිව වුව ද සමස්තයක් ලෙස ගෝලීයව සැලකූ කල එය මූලික වශයෙන් නව ලිබරල්වාදයට එරෙහිව සංවිධානය වෙයි. එහි මූලික සටන් පාඨ වන්නේ ආර්ථික සහ දේශපාලනික සාධාරණත්වයයි.
2. නායකයෙකු නොමැති, තනි දේශපාලනික පක්ෂයකින්, කණ්ඩායමකින්, හෝ මතවාදයකින් පාලනය නොවන, ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදය භාවිතාවට යෙදීමේ නිර්මාණාත්මක ක‍්‍රම වර්ධනය කරන ව්‍යාපාරයකි. මෙහිදී කලින් සාදා නිමකරන ලද වැඩපිළිවෙළකට හෝ වැඩසටහනකට අනුව නොව, පොදු සාකච්ඡා, එකඟතා, ඡන්ද විමසීම්, පොදු සමුළු ආදිය තුළ තීරණ ගැනේ. මීට අමතරව බැලූ බැල්මට පුද්ගලික තලයේ සංවිධානය වන්නාක් සේ පෙනෙන, එහෙත් ඇත්ත වශයෙන් ම නිර්මාණශීලී කණ්ඩායම් වෙනස් සහ විවිධ උපක‍්‍රම අරගලය තුළදී වර්ධනය කරනු දැකිය හැකි ය. කේන්ද්‍රීය පක්ෂයකින් හෝ කන්ඩායමකින් පාලනය නොවන නිසා විස්තාරිත සහ තිරස්මය සංවිධාන ව්‍යුහයකින් හෙබි මෙම ව්‍යාපාරය තුළ සම්ප‍්‍රදායික සංවිධාන විධි ක‍්‍රමතුළ දැකිය නොහැකි උපක‍්‍රමික බහුවිධත්වයක් සහ නිර්මාණශීලී මැදිහත්වීම් ගණනාවක් දැකිය හැකි ය.
3. දීර්ඝ කාලයක් පුරා සිදු කරන ලද සංවිධානාත්මක ව්‍යාපාරයන්ගේ ක‍්‍රියාත්මක වීම තුළින් මතු වීම: වර්තමාන ගෝලීය විප්ලවය එක් රැයකින් හෝ සුළුතර පිරිසක් විසින් සංවිධානය කරන ලද්දක් නොවේ. ඊජිප්තු විප්ලවය පිළිබඳව කරන පුරෝකථනයකදී අදහස් දක්වන මෝනා එල්ටහාවි ඊජිප්තුවේ සිදුවීමට නියමිත විප්ලවයට හේතු විය හැකි මූලික කරුණු දෙක වශයෙන් පෙන්වා දෙන්නේ ෆේස්බුක් සහ වෙනත් අන්තර්ජාල වෙබ් අඩවි සහ පිටු හරහා තරුණ ජනයා සංවිධානය වීම සහ ඊජිප්තුව තුළ වීථි විරෝධතා යළි ආරම්භ කිරීම ය (එලටහාවි මෙම පුරෝකථනය කළේ ඊජිප්තු විප්ලවයට වසර තුනකට පෙර, එනම් 2008 දී ය).

අනෙක් අතින් මෙම නව විප්ලවයේ මූල බීජයන් අපට සැපටිස්ටා ව්‍යාපාරය තුළ හඳුනාගත හැකි ය. 1994 දී චියාපාස් ප‍්‍රදේශය ආක‍්‍රමණය කිරීම සඳහා ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ සහය ඇතිව මෙක්සිකානු හමුදාව සූදානම් ව සිටිය දී, ආක‍්‍රමණයට පෙර දින සැපටිස්ටාවරුන් ආක‍්‍රමණය පිළිබඳව අන්තර්ජාලය හරහා ලොවම දැනුවත් කළ හ. සැබෑ කාලය තුළ විප්ලවය පිළිබඳ විස්තර ලෝකයට ප‍්‍රචාරය කිරීම නිසා ලොව පුරා මෙම ආක‍්‍රමණය එරෙහි විශාල විරෝධතාවක් නැගී අවේ ය. සාමාන්‍යයෙන් සාම්ප‍්‍රදායික මාධ්‍යවලින් නිහඬ කරවනු ලබන ඔවුන්ගේ හඬවල් සහ මෙම අරගල පිළිබඳව පතුරුවන විකෘතිකරන ලද තොරතුරුවලට විරුද්ධව විදග්ධ ලෙස නව තාක්ෂනික මෙවලම් නිර්මාණශීලී ලෙස අරගලයට එක් කර ගන්නා ලදි. එමෙන්ම තනි නායකත්වයකින් තොර පුළුල් ජනපදනමක් සහිත ව්‍යාපාරයක් ලෙස ක‍්‍රියාත්මක වීම සැපටිස්ටාවරුන්ගේ විශේෂත්වයයි.

ලෝක වෙළඳ සංවිධානයට එරෙහිව ක‍්‍රියාත්මක වූ ගෝලීයකරන විරෝධී විරෝධතා ව්‍යාපාර, ආජන්ටිනාවේ ආර්ථික අර්බුධය හමුවේ ආජන්ටීනියානු ජනයා විසින් කරන ලද තිරස් සංවිධානය වීම් ආදිය මෙම විප්ලවයේ ක‍්‍රමික විකාශනයක් ලෙස දැකිය හැකි ය. එමෙන්ම, පසුගිය වසර කිහිපය තුළ අවිහිංසාවාදී ඍජු-අභිමුඛවීම් සටන් ක‍්‍රම (non-violent direct action) නිර්මාණාත්මක ලෙස වර්ධනය කිරීම, මෙම සටන්ක‍්‍රම පිළිබඳව පුහුණුව ගෝලීය ලෙස සමාජ ක‍්‍රියාකාරිකයන්ට ලබා දුන් විවිධ සංවිධාන ආදි ය ද, දීර්ඝ කාලයක් පුරා ඇෆ්ගනිස්ථානයේ ස්ත‍්‍රී සංවිධාන ගෙන ගිය සරණාගතයන්ට සහන සැපයීමේ ව්‍යාපාර සහ වීථි විරෝධතා,, 2009 ඉරාන නැගිටීමේ දී සෙලියුලර් දුරකථන වීඩියෝ හරහා අරගල පිළිබඳ දැනුවත්කිරීමේ ව්‍යාපාර ආදී බොහෝ ව්‍යාපාර  මෙම ක‍්‍රමික විකාශනයේ පුරුක් ය.

මේ අර්ථයෙන් ගත් කළ, වර්තමාන ගෝලීය විප්ලවය යනු තනි රටක හුදෙකලා සිදුවීම් නොව උපාය උපක‍්‍රම අතින් ද, සටන් පාඨ අතින් ද, ඒවායින් නියෝජනය වන ජනපදනම අතින් ද එකිනෙක හා සම්බන්ධිත ය; අස්මා මහ්ෆූස් බඳු ජනප‍්‍රිය චරිත පමණක් නොව, නමින් නොදන්නා බොහෝ සමාජ ක‍්‍රියාකාරිකයන් පිරිසක් පාර-දේශසීමා අරගල අතර දැනුම හුවමාරු කිරීමේ ක‍්‍රියාවළියේ යෙදෙන ආකාරය අපට දැකිය හැකි ය. වෝල් ස්ටී‍්‍රට් අත්පත් කරගැනීමේ ව්‍යාපාරයට සහය දැක්වීමට පැමිනි ස්පාඤ්ඤ ජාතික මොනිකා ලෝපේස් එබඳු ගෝලීය ක‍්‍රියාකාරිනියකි:

මම මොනිකා ලෝපේස්. මගේ වයස 25 යි. මම පුවත්පත් කලාවේදියෙක් සහ ඡායාරූපශිල්පියෙක්. මම ආවේ ස්පාඤ්ඤයේ ඉඳලා. මම විශේෂයෙන්ම ආවේ මෙයට සහභාගී වීමට. අපි අපගේ ව්‍යාපාරය අරම්භ කළේ දැන් මාස හතරකට කලින් මැයි 15 දා. ඒ නිසා මම තීරණය කළා ඇවිත් ඔබට උදව් කරන්න, ඔබලාට උපදෙස් දෙන්න. එතකොට ඔබ අප නාස්ති කළ කාලය නාස්ති නොකොට අපට සිදුවූ වැරදිම යළි කරන්නේ නැති වේවි.

වර්තමානයේ දී යුරෝ ඇමරිකාවේ පමණක් නොව සෙසු ලෝකය පුරාම දකින ජන නැගිටීම් යනු මෙසේ දිගු කලක් දැනුම සහ අත්දැකීම් හුවමාරු කරගැනීම තුළ වර්ධනය වූ ව්‍යාපාරයකි.

4. වැඩි වශයෙන් තරුණ ජනයාගේ මූලිකත්වයෙන් ආරම්භ වූ, පසුව විවිධ වයස් කාණ්ඩවල සහ විවිධ වෘත්තීන්හි නියැලෙන පුද්ගලයන්, කම්කරුවන්, ගුරුවරුන්, සෞඛ්‍ය සේවකයන්, ආරක්ෂක හමුදාවල නියුතු පුද්ගලයන්ගේ ව්‍යාපාරයක් වීම. වෝල් ස්ටී‍්‍රට් අත්පත් කරගැනීමේ ව්‍යාපාරය අදියර ගණනාවකින් වර්ධනය වූ ආකාරය පිළිබඳව ඉම්මෑනුවෙල් වොලස්ටීන් විසින් ඉදිරිපත් කරනු ලබන විග‍්‍රහය හරහා මෙම අරගල බහුජන පදනමක් සහිත පෙරමුණක් දක්වා වර්ධනය වූ ආකාරය අපට තේරුම් ගත හැකි ය:

පළමු අදියරේ දී –පළමු දින කිහිපයේ දී –මෙම ව්‍යපාරයේ සිටියේ වැඩි වශයෙන් තරුණ, නිර්භය පුද්ගලයන් කිහිප දෙනෙකි. ඔවුන්ව මාධ්‍ය විසින් සම්පූර්ණයෙන්ම නොසළකා හැරියා. ඊට පසුව තකතීරු පොලිස් භටයන් කිහිප දෙනෙක් සිතුවා කෲරකම් බිඳක් පෑවොත් විරෝධතා ව්‍යාපාරය කෙළවර වෙනු ඇති කියා. ඔවුන්ව රූප ගත කරනු ලැබූ අතර එය යූ ටියුබ් තුළ වෛරල්ගත වූවා.
එයින් අපව දෙවන අදියර වෙත රැගෙන ආවා — ප‍්‍රචාරය.

දෙවන අදියර-මාධ්‍යවලට තවදුරටත් විරෝධතාකරුවන්ව සම්පූර්ණයෙන්ම නොතකා හැරිය හැකි වුනේ නැහැ. ඒ නිසා ඔවුන් ව පහත් ලෙස, අවමාන ආකාරයෙන් බැහැර කිරීමට උත්සහ කළා. මේ මෝඩ නූගත් තරුණයන් (සහ වයසක ගැහැණුන් කිහිප දෙනෙක්) ආර්ථිකය ගැන මොනවා දන්නවා ද? ඔවුන්ට ධනාත්මක වැඩසටහනක් තිබෙනවා ද? ඔවුන් අතර “විනය” තිබෙනවා ද? මේ විරෝධතා ඉක්මනින්ම දියවී යනු ඇතැයි ඔවුන් කීවා. මාධ්‍ය සහ බලයේ සිටින අය තේරුම් නොගත් දෙයක් නම් (ඔවුන් නම් කිසිවිටෙක් යමක් ඉගෙන ගන්නේ නැති හැඩයි)  මෙම විරෝධතාවයේ තේමාව පුළුල් ලෙස අනුනාද වන බවයි. එය ඉක්මනින්ම පැතිරුණා. මීට සමාන ”අත්පත් කරගැනීම්” නගරයෙන් නගරයට ඇති වූවා. රැකියා විරහිත පනස් වියැති පුද්ගලයන් ඊට එක්වුනා. ජනප‍්‍රිය තරු ද එක්වුනා. වෘත්තීය සමිති ද එක්වුනා.AFL-CIO වෘත්තීය සමිතියේ සභාපති පවා. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයෙන් පිටත මාධ්‍ය විසින් මෙම සිදුවීම් වාර්තා කිරීමට පටන් ගත්තා. ඔවුන්ට අවශ්‍ය කුමක්දැයි ඇසූ විට ඔවුන් ”යුක්තිය” යනුවෙන් පිළිතුරු දුන්නා. වැඩි වැඩියෙන් ජනයාට මෙය අර්ථවත් පිළිතුරක් ලෙස හැඟුනා.

මෙය අපව තුන්වැනි අදියර වෙත රැගෙන ගියා  — සුජාතභාවය. කිසියම් ආකාරයක කීර්තියක් සහිත බුද්ධිමතුන් ”වෝල් ස්ටී‍්‍රට්”මත ප‍්‍රහාරයට කිසියම් සාධාරණබවක් ඇතැයි යෝජනා කිරීමට පටන් ගත්තා. මධ්‍යස්ථවාදී නම්බුකාරබවේ ප‍්‍රධාන කටහඬ වූ නිව් යෝක් ටයිම්ස් පුවත්පත ඔක්තෝබර් 8 වැනි දින කතුවැකියකින් විරෝධතාකරුවන් සතුව ඇත්ත වශයෙන්ම “පැහැදිලි පනිවිඩයක් සහ නියත ප‍්‍රතිපත්ති පිළිබඳ යෝජනා” ඇති බවත්, මෙම ව්‍යාපාරය හුදු “තරුණ නැගිටීමකට වඩා යමක් බවත්,” ප‍්‍රකාශ කර සිටියා. නිව් යෝක් ටයිම්ස් පුවත්පතේ තව දුරටත්  “සීමාන්තික ආර්ථික විෂමතාවය යනු අකර්මණ්‍ය ආර්ථිකයක ප‍්‍රධාන ලකුණක්. එය නිෂ්පාදනීය ආයෝජනය තරමටම සමපේක්ෂණය, උගුල්ලා ගැනීම, සහ රාජ්‍ය සහයෝගය විසින් පේ‍්‍රරණය වන්නක්” යනුවෙන් සඳහන් විය. ටයිම්ස් පුවත්පතේ හැටියට මෙය සැර භාෂාවක් විය. ඊටත් පසුව ඩිමොක‍්‍රටික් පක්ෂයේ කොංග‍්‍රස් ව්‍යාපාරයේ කමිටුව පක්ෂ ආධාරකරුවන්ගෙන් “මම වෝල් ස්ටී‍්‍රට් විරෝධතා සමඟ” යනුවෙන් ප‍්‍රකාශ කිරීමට පෙත්සමක් සංසරණය කරන ලදි.

ව්‍යාපාරය ගරුකටයුතු තත්වයක් අත්පත් කරගෙන ය. ගෞරවනීයබව සමඟම අනතුර ද ළඟා විය— හතර වැනි අදියර. ජනප‍්‍රිය වන විශාල විරෝධතා ව්‍යාපාර සාමාන්‍යයෙන් ප‍්‍රධාන අනතුරු දෙකකට මුහුණ දෙයි. එකක් නම් වීථිවල සැළකිය යුතු දක්ෂිණාංෂික ප‍්‍රති-විරෝධතා සංවිධානය වීමයි. දැඩිමතධාරී (සහ ඉතා ශූර) රිපබ්ලිකන් කොංග‍්‍රස් නායක එරික් කැන්ටර් දැනටමත් ඒ සඳහා කැඳවීමක් කර ඇත. මෙබඳු ප‍්‍රති-විරෝධතා බෙහෙවින් කෲර විය හැකිය. වෝල් ස්ටී‍්‍රට් අත්පත් කරගැනීමේ ව්‍යාපාරය මෙයට සූදානම්ව එයට මුහුණ දෙන්නෙ සහ එය පාලනය කරන්නේ කෙසේද යන්න ගැන පෙර සූදානමක් ඇති කරගත යුතුයි.
එහෙත් දෙවන සහ වඩාත් බරපතල තර්ජනය පැමිණෙන්නේ ව්‍යාපාරයේ සාර්ථකත්වය තුළිනි. එය විසින් වඩ වඩාත් සහයෝගය දිනා ගන්නා විට, එය විසින් ක‍්‍රියාකාරී විරෝධතාකරුවන් අතර අදහස්වල බහුවිධත්වය උත්සන්න කරනු ඇත. සාමාන්‍යයෙන් වන්නා සේම මෙහිදී ගැටළුව වන්නේ ඔළු හයක් ඇති දිය මකරෙකු වන උවමනාවට වඩා පටු පදනමක් සහිත ඇදහිලි කල්ලියක් වීම (cult) සහ උවමනාවට වඩා පුළුල් නිසා තවදුරටත් දේශපාලනික සංගතභාවයක් නොමැති දියසුළියක් වීම අතර තෝරා ගැනීමක් කරන්නේ කෙසේ ද යන්නයි. මේ එක් අන්තයකට හෝ නොයන්නේ කෙසේ ද යන්න ගැන සරල සූත‍්‍ර නොමැති ය. එය ඇත්තෙන්ම දුෂ්කර ය.

අප වොලස්ටීන්ගෙන් මෙම දීර්ඝ උපුටා දැක්වීම කළේ මෙම ව්‍යාපාරයේ ක‍්‍රමික නැගීම, එහි පදනම ගොඩනැගීම සහ එය මුහුණ දෙන අභියෝග පිළිබඳව කෙටි හැඳින්වීමක් කිරීමට ය. මෙම ගෝලීය විප්ලවයේ ඉතිරි ලක්ෂණ පිළිබඳව මීලඟ ලිපියෙන් සාකච්ඡාකිරීමට අපි බලාපොරොත්තු වෙමු.

ප‍්‍රභා මනුරත්න – බුද්ධික බණ්ඩාර

Prabha Manuratne – Buddika Bandara

නිව් යෝක් හි බෆලෝ නගරයේ යුද්ධයට සහ ආර්ථික පීඩනයට එරෙහිව විරෝධතාවයේ යෙදෙන පිරිසක්.

80 දශකයේ දී ඇමරිකානු ජනාධිපති රොනල්ඞ් රේගන් ලතින් ඇමරිකානු රටවල් තුළ සැඟවුණු යුද්ධයක් ක‍්‍රියාත්මක කරමින් සිටියේ ය. මෙයට එරෙහිව ක‍්‍රියාත්මක වූ ඇමරිකානු ජාතිකයෙකු වූ බ‍්‍රයන් විල්සන් නව අරගලයක පූර්ව ස්වරූප අපට පැහැදිලි කරයි. සැන්ඩිනිස්ටාවරුන්ට එරෙහි කොන්ට‍්‍රා භටයන්ට යැවෙන ආයුධ කෝච්චියක් නැවැත්වීමට රේල් පීලි අතර පද්මාසනයෙන් හිඳගත් විල්සන් ගේ සිරුර මතින් කෝච්චිය සාමාන්‍යයෙන් ධාවනය වනවාට වඩා පස් ගුණයක්  වේගයෙන් ධාවනය විය.

සිය නිකරගුවානු සහෝදරයන්ගේ නිදහස වෙනුවෙන් තම දෙපා පූජා කළ විල්සන්, එදා පටන් අදවන තෙක් ලොව පුරා ජනතා අරගලවලට දායකත්වය දක්වමින් ක‍්‍රියාකාරී වෙයි. වියට්නාම් යුද්ධයේ මැරීන් භටයෙකු ලෙස සේවය කළ කාලයේ බ‍්‍රයන් විල්සන් ට ලැබුණු එක් රාජකාරියක් නම් සතුරු “ඉලක්ක” කෙරෙහි එල්ල කරන ලද බෝම්බ සහ නාපාම් ප‍්‍රහාර පිළිබඳව සොයා බැලීමයි. සිය රාජකාරිය ඉටු කිරීමට ගිය විල්සන් (ඔහු ඒ වන විට සම්ප‍්‍රදායවාදී අදහස් දැරූ අතර කොමියුනිස්ට් විරෝධියෙකු ද විය.)  දුටුවේ මේ “ඉලක්ක” යනු අන් කිසිවෙක් නොව වියට්නාම් සිවිල් ජනයා, විශේෂයෙන් ස්ත‍්‍රීන් හා දරුවන් බවයි.

මෑතකදී ඩිමොක‍්‍රසි නව් වැඩසටහනෙහි සංවාදයකට එක්වෙමින් ඔහු කියා සිටියේ තමා යුද්ධයක වැරදි පැත්තේ සටන් කරන බව ඔහු එදා තේරුම් ගත් බවයි. ඊටත් වසර දාහතකට පසු 1987දී විල්සන්ගේ දෙපා ඒ කෲර ඝාතන තැත නිසා අහිමි විය. එහෙත් වියපත් ඔහුගේ මුහුණ සහ අහිමි වූ දෙපා අතරින් මතුවන ඔහුගේ සටන්කාමී ජවය ඔහු වෝල්ස්ටී‍්‍රට් අත්පත් කරගැනීමේ ව්‍යාපාර හතක් වෙත රැගෙන ගියේ ය. නිව්යෝක් අත්පත් කර ගැනීම පිළිබඳව ඔහු මෙසේ කියයි:

මා එහිදී ඔවුන්ට (වෝල් ස්ටී‍්‍රට් විරෝධතාකරුවන්ට ) කීවා සමහර විට මෙය සිරස් පාලන ව්‍යුහ වෙනුවට තිරස් විප්ලවයක ආරම්භයක් බව; එම ආරම්භය යටහත් කීකරුබවෙහි දීර්ඝ ඉතිහාසයේ කඩ ඉමක් වනු ඇති බව. . . ධූරාවළින්ට කීකරු වීම ඉතාම අස්වාභාවික, අහිතකර, සහ භයානක දෙයක්. එ් නිසා මා දකින්නේ තිරස්වාදය, එනම් ආජන්ටිනියානුවන් සහ සැපටිස්ටාවරුන් “තිරස් සමාජය”ලෙස හඳුන්වන දෙය සිරස් ජාතික රාජ්‍යයක ජීවත් වනවාට වඩා බෙහෙවින් බලාපොරොත්තු ඇති කරන සුළු බවයි. (බ‍්‍රයන් විල්සන්, ඩිමොක‍්‍රසි නව් සමඟ සංවාදයකදී 2011 ඔක්තෝබර් 28 )

2005 ඒකාබද්ධ මැයි දින සංස්කෘතික සාමූහිකය විසින් සංවිධානය කරන ලද මැයි දින පා ගමන

බ‍්‍රයන් විල්සන්ගේ උදාහරණය අප මෙහිදී මතු කළේ ඔහු බඳු අප නමින් නොදන්නා දස් ගණනක් මිනිසුන් ස්වාර්ථය සහ පුද්ගලිකවාදය වෙනුවට සාමූහිකය සහ මනුෂ්‍ය ගෞරවය වෙනුවෙන් ක‍්‍රියාත්මක වන බවයි. මෙබඳු පුද්ගලයන්ගේ සටන් බොහෝ විට සම්ප‍්‍රදායවාදී වාමාංශික කොටස් දකින්නේ හුදෙකලා අරගල වශයෙනි.

එහෙත් ඇත්ත වශයෙන් නම්, සංවිධිත දේශපාලනික පක්ෂ සිය බල ව්‍යාපෘතීන් අරමුණු කරගෙන පවතින පාලන රජයයන් සමඟ අශුද්ධ සන්ධානවලට යන අතරතුර, පොතේගුරුවාදී මාක්ස්වාදයක ගිලී මිනිසුන් සිය නිදහස වෙනුවෙන් කරන අරගල මගහැර “සැබෑ පක්ෂය” නිර්මාණය කරගැනීමට වෙහෙසෙන අතරතුර, බැලූ බැල්මට හුදෙකලා ලෙස පෙනෙන මෙබඳු ක‍්‍රියාකාරිකයන් විසින් කළහැකි දේ කුමක්ද හා කළ යුත්තේ කුමක් ද යන්න පිළිබඳ නිර්වචනය වෙනස් කර ඇත. මාක්ස්වාදී ලේබලය අලවාගෙන සංවිධිත මාක්ස්වාදී පක්ෂවල නිල ක‍්‍රියාකාරිකයන් නොවුව ද බදියු “කොමියුනිස්ට් උපන්‍යාසය” යනුවෙන් හඳුන්වන දෙය සිය භාවිතාව තුළ ජීවමාන කරන මෙබඳු ක‍්‍රියාකාරිකයන්, බුද්ධිමතුන්. මාධ්‍යවේදීන්, කලාකරුවන් අපට හමුවන්නේ පුස්කෑ පොත්පිටු අතර නොව අරගලය තුළ ය.

ඔවුන් ඒ අරගලයේ ජීවයයි. සීතල යුද්ධය පුරාත්, ඉන් අනතුරුව එළැඹුනු නවලිබරල් ධනවාදයේ තාවකාලික එහෙත් ඇඟහිරිවැටෙන උත්කර්ෂය පුරාවට සැබෑ මනුෂ්‍ය ගෞරවය ආරක්ෂා කළෝ ඔවුහු ය.

අසූ වියේ පසුවන ඊජිප්තු ලේඛිකා නවාල් එල් සදාවි ටහ්රීර් චතුරශ‍්‍රයට පැමිණෙන විට ඇය දුර්වල මැහැල්ලක නොව නව පරපුරට අයෝමය ශක්තියකි. වසර දෙකකට අධික කාලයක් ඉරාන සිරගෙදරක ගතකොට මෑතකදී නිදහස ලැබූ ෂේන් බවර් සහ ජොෂ් ෆටාල් ලොව පුරා, විශේෂයෙන් ගුවන්ටනාමෝ බේ හි සිරකරුවන්ගේ අයිතිවාසිකම් ගැන කතා කරන විට ඔවුන් පොදු මනුෂ්‍යත්වයේ භාෂාවක් වර නඟයි. ඇලිස් වෝකර් මෙම භාෂාව “ගොළුබව ජයගැනීම” යනුවෙන් හඳුන්වයි.

මැයි දිනය, 2010: නිව් යෝක් හි බෆලෝ නගරයේ දී සැමරූ විරෝධතාව

2006 වර්ෂයේ දිනයක එක්තරා සුවිශේෂ පුද්ගලයෙක් කැන්සාස් ප‍්‍රාන්ත විශ්ව විද්‍යාලයට පැමිණියේ ය. කළු ගමන් බෑගයක සී ඞී, පොත් කිහිපයක්, බයිසිකල් ලොක් සහ දම්වැල්, ප්ලාස්ටික් බට ආදිය ද, Occupation Wall යනුවෙන් ලියූ පලස්තීන අරගලයට සහයෝගය දක්වන ටී ෂර්ට් කිහිපයක් ද මෙම ගමන් මළුවේ විය.

ඔහු පැමිණ සිටියේ අවිහිංසාවාදී විරෝධතා පැවැත්වීමේ දී භාවිතා කළ යුතු උපක‍්‍රම, එක් අයෙකු තනිවම අත්අඩංගුවට ගත නොහැකි වන පරිදි මිනිස් දම්වැල් සාදන ආකාරය, පොලීසිය විසින් පහර දෙන විට වේදනාව අවම වන සේ බිම හිඳ ගන්නා ආකාරය, ඇදගෙන යාමට නොහැකි වන සේ  ඇඟ දරදඬු කරගන්නා ආකාරය ආදී විවිධ උපාය විධික‍්‍රම පිළිබඳව වැඩමුළුවක් පැවැත්වීමට ය.වැඩමුළුව අවසානයේ ඔහු එයට සහභාගි වූ අයට ඔහු ගෙනා පලස්තීනය පිළිබඳ ටී ෂර්ට් ද, විරෝධතා සංගීතය සහිත සී ඞී තැටි කිහිපයක් ද විකුණා, සිය අඩුම කුඩුම යලි බෑගයේ පටවාගෙන යන්න ගියේ ය.

මෑතක දී කයිරෝවේ සිදුවූ ජන අරගල අතරතුර සහ දැනට ක‍්‍රියාත්මකවන වොල් සීටී‍්‍රට් අත්පත්කරගැනීමේ ව්‍යාපාරය පිළිබඳව පළවූ වාර්තා දුටු විට, අපට මේ වැඩි කලබලයක් නැති නිර්නාමික මිනිසා සිහි විය. සාත්‍රේ සිට ජිජැක් දක්වා මාක්ස්වාදී බුද්ධිමතුන් ධනවාදයට අභියෝග  කළ හැකි එකම සාර්ථක උපකරණය ලෙස හිංසාකාරී අරගල හඳුනා ගන්නා අතරතුර, වසර දහයකටත් වැඩි කාලයක් ලෝකය පුරා ක‍්‍රියාත්මක වූ මෙබඳු නිර්මානශීලී බහුඋපක‍්‍රමිකවාදී අරගලවල හිනිපෙත්තට අද ගෝලීය විප්ලවය පැමිණ ඇත.

එම විප්ලවය ගෝලීය යැයි හැඳින්වීමට අප පසුබට නොවිය යුතු ය. අපගේ කොරියානු ජාතික මිතුරියක සිය ෆේස් බුක් පිටුවේ සඳහන් කළ පරිදි ”පාරජාතික ප‍්‍රාග්ධනය තරමටම විප්ලවය ද ගෝලීයකරණය වී ඇති බව කොරියානු ජාතිකයන් අතර ඔවුන්ගේ වෝල් ස්ටී‍්‍රට් අල්ලා ගැනීමේ අරගලයක් මතුවීමෙන් පෙනේ.”

2005 කළු ජූලිය සැමරූ ”නිදහස සඳහා සාමය” වැඩසටහනෙහි නාට්‍ය දර්ශනයක්

අපගේ මෙම සටහනට නිමිත්ත වන්නේ වසර දහයක් පමණ කාලයක් තුළ ලෝකය පුරා විටින් විට මතුවී යලි මැකී ගිය බහුඋපක‍්‍රමිකවාදී අරගලවල වර්තමාන මතු වීම  හා ඒ හරහා දැන් දැන් දිස්වන ගෝලීය විප්ලවයක පෙර සළකුණු ය. විවිධ භූගෝලීය කලාපවල සහ බහුවිධ දේශපාලනික පෙරමුණු තුළ මතුව ආ මෙම විප්ලවය පිළිබඳ සංවාදය ද, සංවිධාන ආකාරයන් පිළිබඳ නව සිතා බැලීම් ද, ඊටත් වඩා එයින් මතුවන පරමාදර්ශ සහ ජීවන කතා පුවත් අරගලය සඳහා මහත් උත්පේ‍්‍රරණයක් සහ අනුප‍්‍රාණයක් සපයනවා පමණක් නොවේ; ඒවා අප නිරතවන බෙහෙවින්ම ස්ථානීය අරගලයක් පවා ගෝලීය අරගලයක කොටසක් බව අපට පසක් කරයි.

අප ඉදිරියේ දී මෙම සටහන පුරා සාකච්ඡාවට ලක් කරන්නේ එබඳු කතා, සිදුවීම්, සහ ඒ තුළින් මතුවන අරගලයේ චිත‍්‍රයයි. මීලග සටහනින් අප මෙම විප්ලවවල මෑතකාලීන නැගී ඒම්වල ස්වරූපය සහ ඒවායේ ඉල්ලීම් පිළිබඳව ද එම අරගලවලින් අත්පත් කරගන්නා ලද ජයග‍්‍රහණ ද කෙරෙහි අවධානය යොමු කරමු. එමෙන්ම මෙම අරගලයන්ගේ පොදු හා මූලික ලක්ෂණ මොනවාදැයි සාකච්ඡා කරමු.

ප‍්‍රභා මනුරත්න සහ බුද්ධික බන්ඩාර

Prabha Manuratne and Buddika Bandara

වන මෘග සාදය -රිචඞ් ද සොයිසා

( මෙය තේරුම් ගැනීමට තරම් වැඩුනු දිනෙක දිමිති‍්‍ර වෙත)

“ඇඳ දෙන්න මට සිංහයෙක්.”
ඉතින් සිතුවම් කරමි
කම්මැළි කරුණාබර මෘගයෙක් . . .
කසාවන් වර්ණයෙන්.

“සපාවිද මූ?”
“සමහර විට,
තරහගියහම විතරක්–
උගේ වලිගයෙන් ඇද්දොත්
එහෙම නැත්තම් කීවොත් ඌ නිකම්ම නිකම් පූසෙක් කියා”
එහෙත් වැඩිපුර අලස, හීලෑ
අතීතාභිමනයේ හිරු රැස් තපිමින් සිටින.

(පිටත හිරුරැස් යන්තමින් අඳුරු වන්නා සේ ය.
ඈතින් ඇසෙයි ගෙරවුමක්,
දිගු ගැඹුරු නින්දකින් අවදි කරවනු ලැබ
කිපුණු අභිමානවත් සිංහ රංචුවක් බඳු)

අනතුරුව.
“ඇඳ දෙන්න මට කොටියෙක්.”
ජිම් කෝබේ ගේ කතාවල, බ්ලේක්ගේ කවිවල
වනසතෙකුගේ ප‍්‍රතිරූපයක්
මා සිතෙහි පිය නඟයි,
ගිනිගත් සොබාදහමෙහි තරවටුව,
රන්පැහැය මත කාලවන් රේඛා තීරු.

“අඳින්න.”
හැරී ඔබ අදියි තුවක්කුව මා දෙසට
පෙන්වන්නට මෙන්  තුන් වියැති ඔබත්
දන්නා බව බලයෙහි බලය
කොකා ගස්සනවිට ඔබ තකතීරු සෙල්ලම් තුවක්කුවේ
මුළු නිරයම අවදි වෙයි: එක්වනම අහස් කුස
පිරීයයි දුමාරයෙන්, තැඹිලි පැහැ ගිනි දළුවලින්.

එහෙත් නැත මෙහි කොටි

ඇත්තේ සිංහයන් පමණකි.

සහ ඔවුන්ගේ හිවළුන්
සිහ නදෙහි ගිගුරුමෙන් උමතු වී
දස අතම උමතු බව පතුරමින්
හතිලමින් දිව යමින් සිටින’ තුර
මා සමිඳු ඇත්රජ
පැද්දෙමින් හෙමිහිට ලතා මණ්ඩප තුරු සෙවනෙහි
රැළි නගා සිය මහලූ දෙබැම, කල්පනා කරමින් සිටියි
පිළිස්සේදැයි සුමුදු දෙපා
මේ වන උදම් ගිනි රැළි නිවීමට පිටතට සක්මන් කළොත්.

“තුවක්කුව බිම තබා හොඳට හිටියොත්
අඳින්නම් මම අලියෙක්,
ඔබ තේරුම් ගත යුතු අමුතු සතෙක්.”

බලන්න එපා ජනේලයෙන්,

පාර කෙලවර සාදයක්
ගිනිමැළ, ගිනිකෙළි, ඔවුන් ගිනි තබනවා–
නෑ කොටියෙක් නෙවෙයි, වැදගැම්මකට නැති පූසෙක්.

ජූලි 25 ,1983. කොළඹ.

අනුවර්තනය – ප‍්‍රභා මනුරත්න සහ බුද්ධික බන්ඩාර

Prabha Manuratne and Buddhika Bandara

රිචඞ් ද සොයිසා විසින් රචනා කරන ලද  “Animal Crackers” නම් පද්‍යයෙහි අනුවර්තනයකි. 1990 පෙබරවාරි 18 දින කෲර ඝාතකයන් අතින් මරණයට පත් කරනු ලැබූ ඔහු කවියෙක්, රංග ශිල්පියෙක්, නිවේදකයෙක්, මානව හිමිකම් ක‍්‍රියාධරයෙක් සහ අද්විතීය ගණයේ බුද්ධිමතෙක් විය. ඔහුගේ පද්‍යයන්හි දේශපාලනික තේමාවන් ද, ඔහුගේ සමලිංගික අනන්‍යතාවය විෂද කරන භාවාත්මක තේමාවන් ද දැකිය හැකිය. ඉංග‍්‍රීසි භාෂාවෙන් ඔහු ලියූ පද්‍යවල සිංහල පරිවර්තන ඇත්තේ ම නැති තරම් ය. හුදු ජනප‍්‍රිය දේශපාලනයට අනුව යමින් මියයන පුද්ගලයන්ගේ මතකය, ඔවුන්ගේ චින්තනයෙන් වියුක්ත කර සැමරීම වෙනුවට මියගිය පුද්ගලයකු හට දැක්විය හැකි ඉහළම ගෙෘරවය වන්නේ ඔහුගේ හෝ ඇයගේ සිතුවිලි ජීවමානව පවත්වාගැනීම බව අපි සිතමු.

කලාව යනු උන්මන්තකභාවය කරා අප යන ගමනේ අවසාන නවාතැන්පල වැනිය. සමහරු මෙතනට දුක් සෝ සුසුම් මැද පැමිණෙති. සමහරු මෙතනට ප‍්‍රීතියෙන් ඔදවැඞී පැමිණෙති. සමහරු මෙතැනට තනි තනිව පැමිණෙති. තවත් සමහරු මෙතැනට ජාතීන් ලෙස පැමිණෙති. රටවල් ලෙස පැමිණෙති. ශිෂ්ටාචාරයන් ලෙස පැමිණෙති. උන්මන්තකභාවයේ ගීලී යාමට මොහොතකට පෙර මොවුහු මෙතැන මඳකට නැවතෙති.

මඳකට මෙතැන නැවතී ගිමන් හරින මොවුහු එතැන දී තම ශෝකය ගීතයකට හරවති. තම හුදෙකලාව සිතුවමකට නගති. තම ආවේගය කවියක් කරති. තම වැරදිකාරත්වය මූර්තියක් බවට පත් කරති.

මෙතැන අපූර්ව දේවල් සිදුවේ. සමහරු තම ගමන අතරමග නවතා මුළු පීවිත කාලයම මෙතැන ගතකරති. තවත් සමහරු ආශ්චර්යමත් ලෙස නැවත ජීවිතය කරා ගමන් අරඹති. එහෙත් තවත් සමහරු එතරම් වාසනාවන්ත නොවෙති.

වින්සන්ට් වැන්ගෝ, කර්ට් කොබේන්, එමිලි බ්‍රොන්ටේ වැනි ආදරණීය මිනිස්සු මෙම නවාතැන්පලේ මදකට නැවතී ගියහ. සුදු වර්ගවාදයේ නිරන්තර පීඩනය දරාගත නොහැකිව මෙතැනට පැමිණි දකුණු අප‍්‍රිකානු කළු මිනිස්සු ආශ්චර්යමත් ලෙස යලි තම අරගලය මෙතැනින් ආරම්භ කලෝය. ජීවිතය අතරමඟ අතුරුදහන් වූ තම අමරණීය පෙම්වතා වෙනුවෙන් පාර්වතී මෙතැන සිට කවි ලිව්වාය. එ්ම කවි කිසිවෙක් දුටුවේත් කියෙව්වේත් නැත. එ්ත් ඇය මියෙන තුරු කවි ලිව්වාය. අඳුරු සිර කුටියේ මරණය පෙනෙන මානයේ සිරිපාල ගීයක් ගැයීය. කොහේ ද කොහේද අපේ ලොවක්. මුරකාවල් නැති වැටකොටු බැමි නැති අපේම අපේම නවාතැනක්.

කලාවේ ආශ්චර්යය මෙයයි. එහි අපූර්වත්වය මෙයයි. එය අප හා ජීවත් වෙයි. එය අපගේ බලාපොරොත්තුව ජීවත් කරවයි. එය අපගේ අරගලයේ අවසාන මායිමයි.

එච් එ් පෙරේරා අපගෙන් සමුගත්තේය. ඔහු නිහඩව අපෙන් වෙන්ව ගියේය. ඔහු යුගයක් නිර්මාණය කලේ නැත. ඔහු ආන්දෝලනාත්මක නිර්මාණයන් කර නැත. ඔහුව පරමාදර්ශයක් ලෙස ගන්නා පරම්පරාවක් නොවීය. ඔහු තරුවක් ද නොවීය. එහෙත් ඔහු මියගිය මොහොත සැළ වූ විගස අපට යමක් අපගෙන් අහිමි වූවා වැනි හැගීමක් ඇති විය.

මාස තුනක කාලයක් ඇතුළත ටුට්සි ජාතිකයින් මිලියනයකට අධික ගණනකගේ ජීවිත බිලිගත් රුවන්ඩාවේ සිදුවූ මිනිස් සංහාරයට සම්බන්ධවූ හුටූ ජාතිකයෙකු එම සංහාරයට වසර ගනනකට පසු එයට ඔහු සම්බන්ධවූයේ මන්ද යන්න පිළිබඳව මෙසේ පැවසීය. “මට කිසිවක් හිතාගන්න බෑ. අපිට යක්ෂයා වැහිල හිටියෙ. යක්ෂයා අපව උන්මත්තකයන් කරල තිබ්බෙ”.

සමාජයක් ලෙස අප ටිකෙන් ටික උන්මන්තකාභාවය වෙත ගමන් කරන මොහොතක කලාවේ නවාතැන්පලෙහි ඔබ නොමැතිවීම අපගේ අවසන් බලාපොරොත්තුව ද සසල කරවයි.

සමාජයක් හෝ පුද්ගලයෙක් අධික පීඩනයකින් හෙම්බත්වූ විට මෙන්ම විශාල ජයග‍්‍රහණයකින් ඔදවැඞී ගිය විටක උන්මන්තකභාවය වෙත තබන පළමු පියවර වන්නේ තමන් සතුව එතෙක් පැවති සාමාන්‍ය ආචාරධර්ම,  හා වටිනාකම් අතහැරීමයි. මෙවන් මොහොතවල්වල උත්තරීතර අරමුණු විසින්, තාර්කිකත්වය විසින්, උපායශීලීත්වය විසින්, මෙන්ම වෛරය හා පළිගැනීමේ චේතනාවන් විසින් අපගේ එදිනෙදා සාමාන්‍ය බුද්ධිය යටපත් කරනු ලබයි. මෙවන් මොහොතවල්වල දහසක් මල්, දහසක් න්‍යායයන්, පවතින තත්වය සාධාරණීය කිරීමට මතුවනු ඇත. මිනිසෙකුගේ ජීවිතය විනාශ කිරීම වැරදි බව සරල සත්‍යයක් සේ විශ්වාස කළ සමාජයක ජීවත් වූ අප අද සමාජයක් ලෙස පැමිණ ඇත්තේ කොතැනකට ද?

මෙවන් සමාජයක යලි ජීවිතයේ අගය මිනිසුන් තුළ නිර්මාණය කිරීම වෙනුවෙන් ජන කරළියේ සහෝදර සහෝදරියන් සමඟ ගම් දනවු වල සැරිසැරූ එච් එ් පෙරේරා කලාකරුවාගේ මතකය අපගේ සිත්වල සැමදා රඳා පවතිනු ඇත.

ප‍්‍රභා මනුරත්න

බුද්ධික බන්ඩාර

Prabha Manuratne and Buddhika Bandara

පින්තූරය – ජනකරළිය වෙබ් අඩවිය

Response to “Liberalism Poses Severe Challenge to Sinhala Nationalism at 2010 Presidential Election” by Kathika study circle

It is indeed refreshing to see a political mediation that transcends the immediate political wish to support the “victorious camp,” and insist on discussing the crucial political implications of what SF and MR represent as presidential candidates. The article titled “Liberalism Poses Severe Challenge to Sinhala Nationalism at 2010 Presidential Election” by Kathika marks the dichotomous relationship between nationalism and liberalism and show that the two presidential candidates represent these “two different ways of organizing our collective life.”

Our response comes in the recognition that this dialogue merits serious investigation, and that its crucial implications extend far beyond the immediate question of who wins the elections. As the author(s) of the article rightly point out, it concerns the choices we make, as “it is we who determine our existence. We can organise the world in which we live in a different manner” (Kathika). We take such hope as a positive sign of a new social space for democratic dialogue and engage with it in this spirit. Moreover, the response from Kathika to our blogpost titled “Politics Elsewhere . .. .” has helped us to reconsider our political position seriously, and helped us to clarify where we stand. We believe such democratic engagement should be the norm rather than the exception.

We take three major ideas from the essay:

• That liberalism and nationalism represent two political desires of the Sri Lankan people and that the two main candidates, MR and SF represent these two political trends. They argue that nationalism centers on the organization of collective life that has been undermined by consumerism and the economic liberalization policies of 1977. Liberalism, on the other hand, centers upon individual freedom.

• That elections are important and that we must take the people’s engagement with them seriously.

• That a democratic politics based on citizen dialogue which excludes, neither individual freedom(s) associated with liberalism, nor the desire for community associated with nationalism. Such democratic participation should replace the desire for a top-down power model to establish law and discipline represented by an autocratic leader.

We will begin with the third proposition. Citizen participation is a salient feature of any democratic endeavor. Such engagement, where it does exist, ensures that all people participate in the decision-making process, and would, ideally allow all citizens a voice. The election of representative leaders is only one aspect of many other possible avenues within which such democratic engagement can take place. That the people are still interested in elections is indeed a healthy sign, embodying their need to feel that they do have a say in the election process.

It is equally encouraging that at least a few civil organizations such as trade unions have come forth, not simply to bargain with the people on behalf of candidates, but to bargain with political candidates who will potentially be the leaders of the country and demand social welfare and social accountability from them. While it is disheartening that several veteran political activists have gone back to defending two allegedly fairly equally corrupt candidates, that does not mean that the election should not become a venue to discuss the political choices we make as a people. Thus, we agree that democratic participation at the level of citizen is indispensable for the more equitable society that we envision.

The opposition drawn between nationalism and liberalism, as represented by the two candidates according to Kathika, is less clear. While it is a reasonable assumption that nationalist ideas represent a desire for community and the emphasis on the liberal (historically associated with the U.N.P.) signals interest in personal freedom and personal wealth, it is unclear whether these  two candidates represent these independent of the 2007-2009 ethnic war. Both manipulate their image as war heroes. Mahinda Rajapakse seems to sport the idea of national gratitude. Both candidates have extreme liberalist and extreme nationalist politicians and political parties around them. A far less nationalist and far more liberalist leader than Sarath Fonseka, Ranil Wickramasinghe must have, we suspect, had a reason to step down from candidacy. Whether any Sinhalese leader who was not a part of the recent military victory against the L.T.T.E would have posed any serious challenge to the “natonalism” of Mahnda Rajapakse is doubtful.

We argue that nationalism and liberalism have coexisted and are not always mutually exclusive. Setting them as oppositions (as contradictory desires that drive the support for the two different candidates) is not entirely convincing. Although successive governments have espoused the rhetoric of both, more often than not, their thrust has been to articulate the two in non-exclusive ways.

The policy-level differences between the different governments of post-independence Sri Lanka must not blind us to the truth that even in its most “liberal” moments (for example, JRJ) the state is still an extremely powerful force centered upon what only seems like individual freedom. A careful examination of the history of the 1980s in Sri Lanka belies the idea that the liberalist government represented freedom of all individuals. Political freedom was brutally curtailed (from the militarization of the north-east to the 1980 strike break, the 1983 pogrom of the Tamil people etc. the list may go on), while the cutbacks on social welfare and privatization of national corporations and national assets led to the massive proletarianizaton of rural populations.

The spectacular freedom associated with the 1980s spring, instead, from the liberal media culture that sprang with the introduction of television, video, cassettes etc., and of course, the economic liberalization policies. These policies were not as deregulatory as they were thought to be. Instead, what they did do was change (but not dispense with) the earlier system of state-patronization that existed in both public and private industry, commerce, and the job market. Moreover, these policies did not originate with J.R. Jayawardene, who is the easy effigy that must take the fire for the larger global structural adjustment taking place at the time. The state acted definitively, not in the interest of individual freedom (or even the benefits of the commercial/industrial classes at the time), but in the interests of the IMF and World-Bank sponsored global Structural Adjustments that led to economic globalization. This is not to suggest (with the JVP) that this is a global conspiracy against the Sri Lankan people. Instead, our argument is that the 1977 economic liberalization policies need to be situated within the larger global context to understand how it has led to the greater proletarianization of people across the globe. Moreover, by gradually commodifying many social spaces, many areas in the public and private spheres that sustained democratic social organization, both individual and collective freedom was gradually compromised.

We may return to the idea that citizenship action plays a key role in democratic engagement. What becomes apparent since the 1980s is the gradual erosion of the space for such democratic practices. The public spaces that were once the platform for democratic participation were either suppressed or politicized. A case in point is the suppression of the uprising of the Tamil people in the north, which was crushed with unparalleled brutality. Had the state provided early avenues to the democratic participation of the Tamil people, the tragic decimation of a large Tamil population (who are, and must be recognized in unequivocal terms as citizens of our country) would not have occurred. Instead, both JRJ, and subsequent presidents of all hues and colors repeatedly engaged in a constant attack upon the rights of democratic Tamil political participation. The emergence of the L.T.T.E. as the most vocal Tamil liberatory group did not happen until nearly after a decade of the origin of the war.

Although this is not the place to rehearse this history, our point is that citizenship was denied to a vast majority of people; the racially marginalized, the poor, particularly working women who were forced into near-slavery in Free Trade Zones and n the Middle-East. The state played a significant role in all of this. Thus, the “individual freedom” associated with apparently liberalist economic policies have, at best failed to deliver what they promised, and at best, worked consistently to disrupt the democratic participation of all citizens of our country. To equate liberalism with a centering on individual freedom does not bear out in reality. While agreeing with Kathika that we must indeed engage with and promote the participation of citizens in matters of government, we also argue that citizenship must be conceived as a way of holding the state accountable.

We may now return to the idea that nationalism represents a desire for collective life. When we argued in an earlier post that the emergence of nationalism in Sri Lanka in 2004 signaled social anxieties about the material breakdown of social structures stemming from the economic neoliberalism of the 1980s, we were not using the term “anxiety” as a value laden i.e. negative or positive, term. Instead, anxieties can lead to both positive and negative social action.

In the case of the emergence of nationalist ideas around 2004, propelled largely by the urban popular Buddhism (signified by the victory of the Jathka Hela Urumaya at the parliamentary election of 2004), we identified such anxieties as a potential force that may induce a desire for an authoritarian leader. What we recognized was directly relevant to the relation that Kathika builds between collective life and nationalism. Not to belabor the point, we will rephrase it more clearly than we perhaps did before: the economic liberalization policies of 1977 specifically, but modernization of society in general has led to the restructuring of various social and economic institutions that afforded relative stability and collective engagement to people. Below are a few examples:

–The culture of consumerism, the commodification of social and cultural spaces.

–The massive migration of women to urban centers and to the Middle East as new proletariat workers led to the restructuring of rural families. The resultant changes in gender roles are yet to be fully assessed. The increasing participation of women in the industrial workforce and the service sector, the gradual decline of communal agricultural work which once functioned in set gendered terms, were all a part of the larger assault on the earlier organization of the family structure. In addition, the military recruited large numbers of young men, and this had significant cultural implications particularly in rural areas.

–The privatization of essential social services such as health and education has led to widespread irresponsibility and lack of accountability on the part of their practitioners (the establishment of private hospitals that are not subjected to public scrutiny, widespread tuition and international universities etc. We are not opposed to these institutions. Instead, our point is that they destabilized existing social norms about health and education because they were commodified with no public responsibility).

–The dissipation of the strong trade-union movement. Along with this, one sees the monumental emergence of non-wage labor in the informal sector, the state-sanctioned politicization of major trade unions, the prohibition of trade union activities in the Free Trade Zones where the most brutal exploitation occurs. The structures that once existed to seek redress for the grievances of working people were suppressed outright, or replaced by non-functional institutions.

–The civil war and the 1987-89 JVP uprising left most democratic social engagement crippled. The state, the JVP, the LTTE, and several of the smaller political groups that were caught in the conflict contributed to breed violence and hatred, and terrorist attacks and fear became more effective political weapons than democratic social engagement. Several potential democratic minded leaders were either outright murdered, expelled, or exiled (particularly at the grassroots level). The cost of such terrible political brutality is yet to be assessed in any definitive way. No doubt, many of you remember the way we held our breath when the first burning corpses appeared in street corners, and how during the 2007-2009 Eelam war, the unidentified bodies discovered in mass graves were easily forgotten. Such changes in collective psychic life—where the death of thousands of civilians ejects the cynical statement “they asked for it”—signal a deep crisis in collective values that make us human beings above everything else. No national leader, no candidate has yet come forward to admit their complicity in the brutal repression directed against racial minorities, political dissenters, and unarmed civilians of all ethno-religious groups in our country. The consequences are indeed a general restructuring of the “structure of feeling” that is deeply psychological but also intensely political.

These are a few among many other social and institutional crises that we had in mind when we argued that social anxieties may lead to the desire for the re-establishment of stability through a “strong” militaristic leader. Our own personal experience in a political cult-like organization alerted us to the way people identify with leaders that purport “law and order.” For us, the idea of transposing collectivity onto a leader or leaders of groups/parties who will perform our rights on our behalf spells political disaster. What we saw with the emergence of ethno-religious chauvinism in 2004 that mobilized the Sinhalese against our Tamil brothers and sisters was not any true sense of collectivity, inasmuch as the JVP or the LTTE never represented participatory democratic politics that should be the hallmark of true people’s movements.At best, it was a way to imagine “the Sinhalese” nation by opposing it to religious and racial Others (Tamils, Christians, Muslims etc.). It did not entail any political engagement to make social spaces more democratic. It systematically closed off democratic   dialogue, and continued a repressive path towards anyone who opposed it.

However, to argue that the reemergence of Sinhala nationalism in 2004 did not necessarily entail collective social life, is not to disagree with Kathika, that it had the potential to do so.  Kathika does not, we assume, see MR as a representative of collective social life although he may represent the desire for community in the popular imagination. We are thus only clarifying our point, when we say that people identify with chauvinistic leaders when they feel social stability slipping from beneath their feet, and that such identification is symptomatic of far deeper, socio-cultural and economic phenomena that structure our social/cultural experience.

We agree with Kathika that people’s interest in elections alone is a sign that there is space for the creation of new democratic spaces. What we would like to add is that we believe in long-term and sustained attempts to regenerate social institutions and structures that facilitate the propagation of democratic ideals and restabilize society. If, as Kathika points out, the support for MR comes from desire for collective social existence (and not chauvinist gratitude for “ending the war”) we may still be hopeful. We also argue that individual freedom is not the opposite of collective social existence, but the fundamental principle of democratic social life. The individual is not the opposite of society, but its necessary precondition.We believe that the move by Kathika to identify and work in potentially democratic spaces reflects the kind of engagement that can trigger democratic change.

Democracy requires changes at the most fundamental levels of society that begin, not as a rhetorical device of presidential candidates, but as direct collective practice on the part of individual citizens. To this end, we argue that we must negotiate with all candidates to bring back, not the militaristic establishment of “law and order” but the strengthening of democracy; we ask that they return to more humane values that respect human life and dignity of all races and religions; that they help level the economic playing field by protecting jobs, businesses, and labor rights (and not write the whole country away to multinational corporations as Free Trade Zones that exploit the labor of our men and women in harrowing ways); and finally, that they reestablish high quality public health and education for all people in the country. However, these changes will never merely come from the top. They begin with each individual, each equitable practice and organization, and the active participation of people from below.

By Buddhika Bandara and Prabha Manuratne

ශ‍්‍රී ලාංකිකයන් මුහුණ දෙන සියලූ ගැටළු අභිබවා ශ‍්‍රී ලංකාවේ අනාගත නායක තරුව තෝරා ගැනීමේ තරඟය මැතිවරණ උණුසුම විසින් ආරම්භ කර ඇත. එක් එක් අපේක්ෂකයා පිළිබඳව ද ඔවුන්ගේ ප‍්‍රතිපත්ති පිළිබඳව ද දැනුවත් තෝරා ගැනීමක් කළ හැකි වන පරිදි ඡන්ද දායකයා ශක්තිමත් කරනු වෙනුවට නව වම ද පැරණි වම ද වම ලෙස පෙනෙන දකුණ ද දැන් තරඟයට මෙන් වර්තමාන සුවිශේෂ තත්වය හමුවේ තමා ”උපක‍්‍රමශීලීව” එස් එම් එස් කළ යුත්තේ කාටදැයි ”ඡන්දායකයා” ට උපදෙස් දෙමින් සිටයි. මේ ඡන්දායකයා කවු ද? ඡන්දායකයින්ට උපදෙස් දෙන අය ද ඡන්දායකයින් නොවේ ද? ඔවුන් ව ”ඡන්දායකයා” ට ඉහළින් ඔසවා තබන ලද්දේ කවුරුන් විසින් ද?

දේශපාලන උපක‍්‍රමයන් හා රහස් එකඟතාවයන් විසින් දේශපාලන ප‍්‍රතිපත්තීන් හා දැනුවත් එකඟතාවයන්  අතික‍්‍රමනය කර ඇත. එල් ටී ටී ඊ සංවිධානය විසින් උපක‍්‍රමශීලීව මහින්ද රාජපක්ෂ ජනාධිපතිවරයාට බලයට එ්ම සඳහා අවස්ථාව නිර්මාණය කර දුන් බවට රාවයක් ඇත . මහින්ද රාජපක්ෂ ජනාධිපතිවරයා විසින් උපක‍්‍රමශීලීව එල් ටී ටී ඊ සංවිධානය අවසන් මොහොතේ සටන් විරාමයක මුවාවෙන් විනාශකල බවට රාවයක් ඇත. ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ ඉදිරි මැතිවරණය සඳහා උපක‍්‍රමශීලීව එක්සත් ජාතික පක්ෂය සමඟ එක්වී ඇත. ජාතික නිදහස් පෙරමුණ ඉදිරි මැතිවරණය සඳහා උපක‍්‍රමශීලීව පොදු ජන එක්සත් පෙරමුණ සමඟ එක්වී ඇත. එක්සත් ජාතික පක්ෂය උපක‍්‍රමශීලීව ජනාධිපතිවරණ අපේක්ෂකයා ලෙස සරත් ෆොන්සේකා මහතාව ඉදිරිපත්කර ඇත. සමාජයේ ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදය වෙනුවෙන් උපක‍්‍රමශීලීව මේ මොහොතේ මහින්ද රාජපක්ෂ ජනාධිපතිවරයා පරාජය කරයුතු බවට සිවිල් සමාජයේ කොටසක් පවසයි. චීනය මෙම මොහොතේ උපක‍්‍රමශීලීව රාජපක්ෂ රජයට සහාය දක්වන බව ට රාවයක් ඇත. ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය උපක‍්‍රමශීලීව සරත් ෆොන්සේකා මහතාට සහාය දක්වන බවට රාවයක් ඇත. සියළුදෙනාම උපක‍්‍රමශීලීවන විට උපක‍්‍රමශීලීත්වයේ දේශපාලනය කුමක්ද? මොවුන් තමන්ගේ ක‍්‍රියාකාරිත්වය උපක‍්‍රමයක් ලෙසට හඳුන්වන්නේත් උපක‍්‍රමයක් ලෙස වීමට නොහැකි ද? මෙම දේශපාලන උපක‍්‍රමවල මිල කුමක් ද? දේශපාලනය අපට තවදුරටත් උපක‍්‍රමයකට ලඝුකල හැකි ද?

මීට වසර දෙකකට පමණ පෙර පීපල්ස් මාච් සංවිධානයේ රැස්වීමක් අමතමින් ලයනල් බෝපගේ මහතා කදිම ලෙස බලාපොරොත්තු නංවනසුළු කතාවක් කලේ ය. පුළුල් ජන සහභාගීත්වයෙන් සිදුවන, බිම්  මට්ටමේ ප‍්‍රජා ක‍්‍රියාකාරීත්වයන්ගෙන් පෝෂණය වන දේශපාලනයක් පිළිබඳව ඔහු එදා කතා කළේ ය. මෙය එවකට දේශපාලනය පිළිබඳව වාමාංශික මත දැරූවකු විසින් ඉදිරිපත් කළ ඉතාමත් ප‍්‍රගතිශීලී කතාවක් විය. ලයනල් බෝපගේ මහතා එදා මතුකල අදහස ඉතා වැදගත් අදහසක් බව අපි සිතමු. මක් නිසාද යත් විකල්ප දේශපාලනය පිළිබඳ පසුගිය දශකයේ ලෝකය පුරා ඇතිවූ සංවාදයන් තුළ හා අරගලයන් තුළ මෙම අදහස ප‍්‍රමුඛව මතුව ආ බැවිනි. අප මෙම ලිපිය තුළ උත්සාහ කරනුයේ ප‍්‍රජා මූලික සමාජ ක‍්‍රියාකාරකම් සම්බන්දයෙන් හා එවැනි ක‍්‍රියාකාරකම් විශාල වශයෙන් උපයෝගීකරගත් ගෝලීයකරණ-විරෝධී ව්‍යාපාරය සම්බන්දයෙන් සාකච්ඡාවක් යලි ආරම්භ කිරීමට මුළ පිරීමට ය.

අරගලය පහල සිට ඉහලට

පුළුල් ජන සහභාගීත්වයෙන් සිදුවන, බිම්  මට්ටමේ ප‍්‍රජා ක‍්‍රියාකාරීත්වයන්ගෙන් පෝෂණය වන දේශපාලනයක් පිළිබඳව අදහසට දීර්ඝ ඉතිහාසයක් ඇත. එහි වර්ධනය සඳහා සෝල් ඇලන්ස්කි, පාවුලෝ ෆ්‍රෙයරි හා සෙසාර් චාවේස් වැනි විවිධ අයගේ අදහස් බලපා ඇති අතර පසුකාලීනව නිර්මාණය වූ ස්ත‍්‍රීවාදී අරගල, සිවිල් අයිතිවාසිකම් සඳහා වූ අරගල හා සමලිංගික අයිතිවාසිකම් සඳහා වූ අරගලයන් ගෙන්  මෙය වැඩිදුරටත් පෝෂණය වී ඇත. මෑත කාලීනව ලෝකය පුරා මතුවුනු ගෝලීයකරණ-විරෝධී අරගලයන් තුළ ද මෙය හදුනාගත හැකි ය. උදාහරණයක් ලෙස රොනල්ඩෝ මන්ක් වර්තමාන ගෝලීයකරණ-විරෝධී ව්‍යාපාරය හඳුනාගන්නේ ”පහල සිට ගෝලීයකරණය” යනුවෙනි. එනම්, එක් එක් ප‍්‍රජාවන් විසින් සිය අයිතිවාසිකම් සහ නිදහස දිනාගනීම සඳහා නිර්මාණය කරගන්නා ස්වායත්ත සංවිධාන ව්‍යුහයන් (මේවා බොහෝ විට ප‍්‍රජා මූලික සංවිධාන ආකෘතීන් වේ) අතර ලිහිල් ලෙස නිර්මාණය වූ, කේන්ද්‍රීය ලෙස පාලනය නොවන නමුදු, පොදු ගෝලීය ව්‍යාපාරයක් ලෙස හඳුනාගන්නා ව්‍යාපාරයි(Munck 18). ජී-20 සමුළුව, කෝපන්හේගන් පරිසර සමුළුව ආදී ස්ථානවල දැඩි රාජ්‍ය මර්ධනයන් මධ්‍යයේ වීථීවල පෙළපාලි යන මිලියන ගණනක් ජනයා අයත් වන්නේ මෙම ව්‍යාපාරයට ය. ඉන්දියාවේ ස්වදේශික ජනතාවගේ මුල්බිම් විශාල සංවර්ධන ව්‍යාපෘථිවල ගොදුරුබිම්වන විට, ඊශ‍්‍රායලය විසින් නිරායුධ පලස්තීනු දරුවන් ඝාතනය කරන විට ලොව පුරා වීථිබට දහස් ගණන් ජනයා වූ කලි මෙම නව බිම් මට්ටමේ ක‍්‍රියාකාරිකයන් ය. විශාල සමාගම් අයිතිය සහිත මාධ්‍ය විසින් ගෙන යන එකමානී ප‍්‍රචාරණයන්ට එරෙහිව ආචාරධර්මීය මාධ්‍ය භාවිතාවේ නියැලෙන ලොව පුරා මාධ්‍යවේදීන්, විකල්ප වෙළඳ සබඳතා ගොඩ නඟමින් ලෝක වෙළඳාමේ ඇති අසමාන හුවමාරු ක‍්‍රමවලට එරෙහි වෙමින්, වඩා සාධාරණ ආර්ථික ක‍්‍රමයක් වෙනුවෙන් වෙහෙසෙන ක‍්‍රියාකාරිකයන්, ගොවි සමූපකාර, සේවක අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් අරගල කරන ක‍්‍රියාකාරිකයින්,  ආදිය ද අයත් වන්නේ මෙම නව ගෝලීය ව්‍යාපාරයට ය. මොවුන් තව දුරටත් ගෝලීය උතුරේ හෝ දකුණේ හෝ සාමාන්‍ය ජනතාවට ඉහලින් සිට සමාජ වෙනස්කම් දේශනා කරන තවත් දේශපාලන ප‍්‍රභූ තන්ත‍්‍රයක්  නොවේ. එ් වෙනුවට ඔවුන් ධනවාදී ලෝක ක‍්‍රමය විසින් ඇතිකර ඇති මහා විනාශයට එරෙහිව ක‍්‍රියාත්මක වන ඔබත් මමත් වැනි සාමාන්‍ය පුරුසියන් ය. ඔවුන් තම රටවල රජයයන්ගෙන් ද, ජාත්‍යාන්තර මූල්‍ය අරමුදල හෝ ජී-20 සමුළුව වැනි ගෝලීය සංවිධානවලින් ද ඉල්ලා සිටින වගකීම්සහගතභාවය වූ කලි මෙම නව ව්‍යාපාරයේ සටන් පාඨයන් ය. මෙම ව්‍යාපාරය පුරවැසි අයිතිවාසිකම්, සංවාදාත්මක ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදය, ප‍්‍රජා මූලික සංවිධාන ව්‍යුහ, ආන්තික ජන කොටස්වල අයිතිවාසිකම්, සාධාරණ වෙළඳ ප‍්‍රතිපත්ති ආදිය වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම ආදී මූලධර්ම මත ක‍්‍රියාත්මක වේ. මෙම ව්‍යාපාර, එක් අතකින් වර්තමානයේ ලෝකය පුරා ක‍්‍රියාත්මක වන ලාභය හා පාරිභෝජනය පමණක් කේන්ද්‍ර කොට ගත් අධිපති ආර්ථික රටාවට එරෙහිව අරගල කරන අතරම, තවත් අතකින් මෙතෙක් පැවති වාමාංශික විකල්ප දේශපාලන සම්ප‍්‍රදායන් ගේ සීමාවන්ගෙන් ඔබ්බට ගමන් කරයි.

නර්මදා වෙල්ල සෑදීමට එරෙහිවන ඉන්දීය ජනයා

ධනවාදය, සමාජවාදය  සහ ප‍්‍රබුද්ධත්වයේ උරුමය

නව විකල්ප දේශපාලනයක් පිළිබඳ සාකච්ඡාවේ දී මෙතෙක් ක‍්‍රියාත්මක වූ විකල්ප දේශපාලන ධාරාවන්ගේ සීමාවන් අදුනා ගැනීම වැදගත්ය. උදාහරණයක් ලෙසට, මෙතෙක් පැවති වාමාංශික විකල්ප දේශපාලන සම්ප‍්‍රදායන්වලට අනුව අප අනවශ්‍ය තරම් දීර්ඝ කාලයක් ධනවාදයේ ප‍්‍රතිවිරුද්ධ ආර්ථික ව්‍යුහය ලෙස සමාජවාදය තේරුම් ගතිමු. එහෙත් ”ධනේශ්වරයේ ආධිපත්‍යයට එරෙහිව කම්කරු පංතියේ ආධිපත්‍යය” හෝ ”ධනපති රජයට එරෙහිව කම්කරු රජය” (අපේ රටේ නම් සුබ සාධක රාජ්‍යය), යනාදී වශයෙන් ඉදිරිපත් කෙරෙන මෙම ද්විත්වවාදී තර්ක විසින් ඉහත මතවාදයන් දෙක අතර සම්බන්ධය යටපත් කර ඇත.

ඉම්මෑනුවෙල් වොලස්ටීන් විසින් පෙන්වා දී ඇති පරිදි, යුරෝපීය ධනවාදයේ ආගමනයේ ප‍්‍රතිඵලයක් ලෙස දහ නව වන සියවසේදී ප‍්‍රධාන මතවාදයන් තුනක් මතු විය: එනම් සම්ප‍්‍රදායවාදය, ලිබරල්වාදය, සහ සමාජවාදයයි. ඔහු පවසන ආකාරට, මෙයින් එකදු මතවාදයක්වත් එහි සුපිරිසිදු ස්වභාවයෙන් නොපැවතුනා පමණක් නොව, ලිබරල්වාදයෙහි හෙජමොනික මතුවීම අපට දැකිය හැකි වන්නේ, සම්ප‍්‍රදායවාදය සහ සමාජවාදය යන දෙක විසින්ම තමන්ව ලිබරල්වාදී වර්ගකරණයන්ට අනුව නිර්වචනය කර ගැනීමේ ස්වරූපයෙනි. එනම් සමාජවාදය සහ සම්ප‍්‍රදායවාදය යන දෙකම, අධිපති ලිබරල්මතවාදය ආශ‍්‍රයෙන් ප‍්‍රතිනිර්වචනය වුනි. අනෙක් අතින් ගත් කල වුඞ්රෝ විල්සන් සහ වී අයි ලෙනින් විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද දේශපාලනික දර්ශනයන් දෙක (ශීතල යුද්ධයේ ප‍්‍රධාන සිද්ධාන්ත ලෙස පැවතුනේ මේවා ය) වන “ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදයේ පැවැත්ම සඳහා ලෝකය ආරක්ෂිත තැනක් බවට පත් කිරීම” සහ “ලෝක කම්කරු පංතියේ ආධිපත්‍යය” යන දෙකම විසින් ”ප‍්‍රබුද්ධත්වයේ උරුමය” දරා සිටි බව වොලස්ටීන් විසින් පෙන්වා දී ඇත (Wallerstein 5-7). එමෙන්ම, යාල්ටා ගිවිසුම හරහා ලෝකයේ බල ව්‍යාප්තිය පිලිබඳව සෝවියට් රුසියාව සහ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය (රූස්වෙල්ට් සහ ස්ටැලින්) විසින් අතර ඇති කර ගන්නා ලද එකඟතා ඉහත මතවාදයන් දෙක අතර සම්බන්ධයට උදාහරණ සපයයි. එකිනෙකට ප‍්‍රතිවිරුද්ධ බලව්‍යුහයන් දෙකක් ලෙස ට පෙනී සිටිය ද එකිනෙකා සමඟ ඇති කරගත් ගිවිසුම් හරහා ගොලීය බල ව්‍යාප්තිය පිළිබඳව එකිනෙකා ගේ ආධිපත්‍යය අනෝන්‍යය ව මොවුන් තහවුරු කර ගත් බව වොලස්ටීන් පෙන්වා දෙයි (එම).

අපට මෙහිදී අවශ්‍ය වන්නේ සෝවියට් දේශය සහ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය කිසියම් ගෝලීය කුමන්ත‍්‍රණයක හවුල්කරුවන් හෝ ඔවුන් අතර වෙනස්කම් නොතිබුණු බව හෝ පැවසීමට නොවේ. ඔවුන් අතර පැහැදිලි වෙනස්කම් ගණනාවක් පැවතිණි. අප එ් වෙනුවට උත්සහ කරන්නේ, රුසියාවට එරෙහිව ඇමරිකාව හෝ ධනවාදයට එරෙහිව සමාජවාදය හෝ චීනයට එරෙහිව ඇමරිකාව වැනි ව්‍යාජ ද්විත්වයන්ගෙන් ඔබ්බට, ගෝලීය ලෝක පද්ධතියක් ලෙස ගත් කල අපගේ දේශපාලන භාවිතාවන් නිර්ණය කරන බල අක්ෂයන් මොනවාදැයි යන්න ගවේෂණය කිරීමේ වැදගත්කම අවධාරණය කිරීමයි. එය නව විකල්ප දේශපාලනයක් නිර්මාණයකර ගැනීමේ දී අතිශය වැදගත් බව අපි සිතමු.

යුරෝපීය ප‍්‍රබුද්ධත්වයේ ව්‍යාපෘතිය සමග මාක්ස්වාදයේ ඇති සම්බන්ධය පිළිබඳ අදහස් දක්වමින් නෙග‍්‍රී සහ හාඞ්ට් විසින් පෙන්වා දෙන ආකාරයට, මාක්ස් පෙරදිග ඉන්දීය සමාගම පිළිබඳව බි‍්‍රතාන්‍ය පාර්ලිමේන්තු සංවාදයට අදාළව දැරූ මතය වූ කලි දැනටමත් යුරෝපය විසින් ගමන් කර ඇති මාර්ගයේ යනු මිස වෙනත් තෝරා ගැනීමක් ඉන්දියාව සම්බන්ධයෙන් නොතිබූ බවයි. කෙතරම් දුර්දාන්ත වුව ද යටත්විජිතකරණයේ මාර්ගය හැර වෙනත් තෝරා ගැනීමක් ඉන්දියාව සම්බන්ධයෙන් බි‍්‍රතාන්‍යයට තිබේ යයි ඔහු සිතුවේ නැත. මෙය විවේචනය කරමින් නෙග‍්‍රී සහ හාඞ්ට් විසින් පෙන්වා දෙනු ලබන්නේ මෙම යුරෝකේන්ද්‍රීයවාදය වූ කලි යටත්විජිතකරණය පිළිබඳව මාක්ස් දැරූ මතයෙහි තිබූ දුර්වලභාවයක් බවයි (Hardt 120).

මාක්ස්වාදය තුළ පොදුවේ දැකිය හැකි යටත්විජිතකරණය පිළිබඳව දක්වන ඉහත ආකල්පය ලාංකීය වාමාංශික ක‍්‍රියාකාරීත්වයට ද බලපා ඇත. එහි ප‍්‍රතිඵලයක් ලෙස නවීකරණය, සංවර්ධනය ආදී අදහස් පිළිබඳව ප‍්‍රමාණවත් තරම් විවේචනශීලීත්වයක් ලාංකීය විකල්ප දේශපාලනය තුළ මතු වන්නේ කලාතුරකිනි. මාක්ස්වාදයෙන් උකහා ගත හැකි බොහෝ ප‍්‍රයෝජනවත් දේ ප‍්‍රායෝගික ක‍්‍රියාකාරීත්වයට අවශෝෂණය කර ගන්නා අතරම, එ් පිළිබඳව විවේචනශීලී ආස්ථානයන් ද වර්ධනය කර ගත යුතු බව අපගේ අදහසයි. එ් සඳහා මාක්ස්වාදයේ එන අදහසක් වන ධනේශ්වර විප්ලවය යනු ඉතිහාසයේ අත්‍යාවශ්‍යතාවයක් ය, ඉතිහාසය කිසියම් නිශ්චිත රේඛීය ආකාරයින් ඉදිරියට ඇදෙන්නේ ය යන අදහස පුළුල් ලෙස විවේචනයට ලක් කළ යුතුය. ගෝලීයකරණ-විරෝධී ව්‍යාපාරය සතු වැදගත් ලක්ෂණයක් ලෙස අප දකින්නේ එය යම්තාක් දුරට ඉහත දැක්වූ වාමාංශික විකල්ප දේශපාලන සම්ප‍්‍රදායන් ගේ සීමාවන්ගෙන් ඔබ්බට ගමන් කිරීමයි.

ප‍්‍රබුද්ධත්වයේ උරුමයේ සැගවුනු ඉතිහාසයන්

අපට ගෝලීයකරණ විරෝධී ව්‍යාපාරයෙන් ඉගෙනගත හැකි පාඩම් මෙනවා ද?.

ගෝලීයකරණ-විරෝධී ව්‍යාපාරය විසින් පෙන්වා දෙනු ලබන මූලික කරුණක් නම් වර්තමාණයේ දී රාජ්‍යය තව දුරටත් මහජනතාවට වගකියන ආයතනයක් වනවා වෙනුවට එය ගෝලීය ධනේෂ්වර ආර්ථික අවශ්‍යතාවයන්ට ගැලපෙන ආකාරයට සමාජය කළමණාකරණය කරන ආයතනයක් බවට විපරිනාමය වන බවයි.  මෙනිසා අපට තව දුරටත් රාජ්‍යය ස්වාත්ත ලෙස ජනතා අවශ්‍යතා මූලික කරගත් ප‍්‍රතිපත්ති වෙත ගමන් කරනු ඇතැයි සිතීම උගහට ය. එ් වෙනුවට, රජයයන්, මැතිවරණ අපේක්ෂකයන් සමඟ දීර්ඝකාලීන ලෙස කේවල් කළ හැකි සිවිල් සංවිධාන හා ආයතන ව්‍යුහන් රට තුළ නිර්මාණය කර ගැනීමත් එවැනි සමාන අරගලවල නියැලෙන වෙනත් රටවල සංවිධාන සමඟ සහෝදරාත්මක සබඳතා ගොඩ නඟා ගැනීමත් වැදගත් වේ: “සමාජ වෙනස්කම් ඉහලින් ලබා දෙන දෙයක් ලෙස නොසලකා, සමාගම් සහ දේශපාලන ප‍්‍රභූ පන්තීන් සිය න්‍යාය පත‍්‍රයන් ක‍්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා ජාතික දේශසීමාවන්ගෙන් ඔබ්බට ගමන් කරන්නා සේම ගෝලීය ආර්ථිකය තුළ සිය අවශ්‍යතා සහ අරමුණු බලපැවැත්වීම සඳහා බිම් මට්ටමේ ජනතාව විසින් ලොව පුරා සිය අරගල එකට සම්බන්ද කරමින් සිටී” (ජෙරමි බ්‍රෙචර් උපුටා දැක්වීම මන්ක් 18).

ඉදිරි මැතිවරණය පිළිබඳව සලකා බලන කල අප සිතනුයේ රාජ්‍ය බලය සඳහා තරඟ කරන දේශපාලනික පක්ෂ හෝ නියෝජිතයින් සමඟ උපක‍්‍රමශීලී සම්බන්දයකට යනවා වෙනුවට පැහැදිලි දේශපාලන ප‍්‍රතිපත්තීන් හා අරමුණු මත ක‍්‍රියාත්මක වන සමාජ ක‍්‍රියාකාරීත්වයන් අප මුහුණ දෙන ගැටළු ආශ‍්‍රයෙන් සහ අප ක‍්‍රියාකරන ක්ෂේත‍්‍රයන් ආශ‍්‍රයෙන් නිර්මාණය කර ගත යුතු බවයි. එවිට, අප ජීවත්වන ජන සමාජය, අප රැකියාව කරනු ලබන ස්ථානය, අප එදිනෙදා භාණ්ඩ මිළදී ගන්නා වෙළඳපල, අප අධ්‍යාපනය ලබාගන්නා විශ්ව විද්‍යාලය හෝ පාසැල, අප බෙහෙත් ගන්නා රෝහල, අප ගමන් ගන්නා මාර්ගය සහ අප තොරතුරු ලබාගන්නා මාධ්‍ය සහ අප අවට පරිසරය වැනි නොයෙකුත් කලාපයන් අපගේ අනාගත අරගල භූමීන් වනු ඇත. මෙලෙස ගොඩනගාගත් සමාජ කි‍්‍රයාකාරිත්වයන් අතර ඇතිවන සංවාදයන් හා සාමූහික අරගලයන් හුදු දේශපාලන උපක‍්‍රමවලට වඩා බෙහෙවින් බලවත් බව අපට ගෝලීයකරණ විරෝධී ව්‍යාපාරයෙන් ඉගෙනගත හැකි තවත් ප‍්‍රධාන පාඩමකි. මේවා හුදු පාර්ශවීය අරගලයන් ලෙස අප නොසිතිය යුතුය. උදාහරණයක් ලෙස, ඉහත සඳහන් කළ ප‍්‍රබුද්ධත්වයේ එක් උරුමයක් වන ප‍්‍රගතිය පිළිබඳ අදහස විසින් ඇති කරන ලද අති විශාල පරිසර විනාශයට එරෙහිව වර්තමානයේ බිහි වී ඇති අරගලය වූ කලි හුදු පරිසර සංරක්ෂණ අරගලයකට වඩා, සිය ගණනක් ප‍්‍රජාවන්ගේ ආර්ථික, දේශපාලනික, සහ සංස්කෘතක පැවැත්ම සහතික කිරීමේ ලා අත්‍යාවශ්‍ය සමාජ අරගලයකි. මෙවැනි බිම් මට්ටමෙන් ඇතිවන සමාජ ක‍්‍රියාකාරිත්වයක් නිර්මාණයකරගත හැකිවුවහොත් මැතිවරණ ක‍්‍රියාවලිය වෙත පුරවැසියන් ලෙසට අපට බලපෑම් කිරීමේ බලයක් අනාගතයේ දී උදාවනු ඇත.

ශ‍්‍රී ලංකාවේ ඇති දරුණු ආහාර ව්‍යාප්තියේ අර්බුදය ගැන සාකච්ඡුා නොකරන්නේ නම්, ද්‍රවිඩ ජනතාවගේ ආර්ථික, දේශපාලනික, සහ සංස්කෘතික අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ සාකච්ච්ාව මගහැර යන්නේනම්, ගෝලීය සමාගම් සහ චීනය වැනි නව ආර්ථික බලවතුන් සමඟ ඇති කරගෙන ඇති ගිවිසුම් පිළිබඳව සාකච්ඡාව ජනාධිපතිවරණයේ කේන්ද්‍රීය සාකච්ඡාව වශයෙන් මතු නොකරන්නේ නම්, දේශීය ව්‍යාපාර සහ සුළු නිෂ්පාදන බිද වැටීම, පොදු සෞඛ්‍ය සහ අධ්‍යාපන සේවා බිද වැටීම, මහා පරිමාණ රැකියා අහිමි වීම් ආදිය පිළිබඳව නිශ්චිත ස්ථාවරයන් වෙත වගකීම් සහගත බැඳීමක් නොමැතිනම් සරත් ෆොන්සේකා මහතා සහ මහින්ද රාජපක්ෂ මහතා අතර සැලකිය යුතු වෙනසක් තිබේ ද? සමාජ ක‍්‍රියාකාරිකයන්ගේ කාර්යය විය යුත්තේ උපක‍්‍රමයක් ලෙස මින් බලයට ගෙනෙන්නේ කාවද යන්න මතු කිරීම ද? එසේ නැතහොත් මෙම වැදගත් කරුණු නැවතත් කේන්ද්‍රීය දේශපාලනික ප‍්‍රශ්න ලෙස මතු කර ගැනීම ද? මැතිවරණය යනු මැතිවරණ අපේක්ෂකයන් සහ දේශපාලන පක්ෂ සිය වගකීම්සහගතභාවයට බැඳ තැබීම සඳහා පවතින ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදයේ අත්‍යවශ්‍ය ව්‍යුහයකි. සිවිල් සංවිධාන සහ ක‍්‍රියාකාරිකයන් පමණක් නොව, පොදුවේ ගත්කල සියලූ දෙනාටම මෙම ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදී ක‍්‍රියාදාමයට සහභාගී වීමේ වගකීමක් සහ අයිතියක් ඇත. කිසියම් මැතිවරණයක දී අපේක්ෂකයන් අතර සැලකිය යුතු තරම් ප‍්‍රතිපත්තිමය වෙනසක් නොපවතින්නේ නම්, සිවිල් ක‍්‍රියාකාරිකයන්ගේ වගකීම වූ කලි එබඳු වෙනසක් ඉල්ලා සිටීම, එ් උදෙසා කේවල් කිරීම නොවේ ද? එ් වෙනුවට තමාට වඩාත් උපක‍්‍රමශීලී ලෙස වාසිසහගත වන අපේක්ෂකයාගේ මැතිවරණ ව්‍යාපාරවල නොනිල ප‍්‍රකාශකයින් වීම  . . . . .?

Works Cited

Hardt, Michael and Antonio Negri. Empire. Cambridge, Massachusetts: Harvard UP, 2000. Print.

Munck, Ronaldo. Globalization and Labor:The New ‘ Great Transformation’. London: Zed Books, 2002. Print.

Wallerstein, Immanuel Geopolitics and Geoculture: Essays on the Changing World System. Studies in Modern Capitalism. Ed. Aymard, Maurice. Cambridge: Cambridge UP, 1991. Print.

ප‍්‍රභා මනුරත්න
බුදධික බන්ඩාර

ඡායාරූප
1- බුද්ධික බන්ඩාර
2- අන්තර්ජාලයෙන්
3- අන්තර්ජාලයෙන්

ඔබ සොයන ස්වාමියා ඔබට හමුවීම. (2)

දේශපාලනය අන් තැනක.

2004 වසරේ පැවති මැතිවරණයේ දී ජාතික හෙළ උරුමය පාර්ලිමේන්තු ආසන 8 ක් ලබා ගත්තේය. ” ඔබ සොයන ස්වාමියා ඔබට හමුවීම ” යනු එම සිදුවීමමෙන් පසු එ් සම්බන්ධයෙන් අප දෙදෙනා විසින් 2004/05/27 දින ලියූ ලිපියක මාතෘකාවකි. මෙම ලිපිය අප විසින් පුවත්පත් ගණනාවකට ලබා දෙන ලද නමුත් එ් කිසිවක එය පලවූයේ නැත. එම ලිපියෙන් අප මතුකල මූලික අදහස නම් ජාතික හෙළ උරුමයේ ජයග‍්‍රහණය යනු හුදෙක් අහඹු සිදුවීමක් නොව ලංකාවේ ජනසමාජය තුල අභ්‍යන්තරව ගොඩ නැගෙමින් පවතින බරපතල සමාජ කාංසාවන්ගේ ප‍්‍රකාශමානවීමක් බව ය. මෙම සමාජ කාංසාවන් ජාතිකවාදී හා ආගම්වාදී මුහුණුවරකින් අනාගතයේ මුලූ සමාජය පුරාම පැතිරයා හැකි බවට අප අනතුරු ඇගවූයෙමු. නමුත් එදවස අප සම්බන්ධව සිටි සංවිධානය තුළ අධිපති මතය ලෙස පැවතුනේ සමාජය ශීඝ‍්‍රයෙන් ධනේශ්වරකරණය වෙමින් පවතින බවත්, ජාතිකවාදය, ආගම්වාදය වැනි දේ මේ ප‍්‍රවාහයට හසුවී වාෂ්ප වී යාම කාලය පිළිබඳ ගැට`එවක් පමනක් බවත් ය. එමෙන්ම පසුව මතු කරන ලද අදහසක් නම් සිංහල ජාතිකවාදය අප විසින් ”ආටිකියුලේට්” කළ යුතු බව ය. පළමු ලෝක යුධ සමයෙ දී ලෙනින්  වැටුනු වලේ 2004 දී බොහෝ දෙනෙකු මහ දවල් ඇද වැටුනි.

මේ 2009 වසරයි. සමාජය පුරා බෞද්ධ, ක‍්‍රිස්තියානි, සහ මුස්ලිම් ආගම් වල නාමයෙන් හා විවිධ දේශපාලනික මුහුනුවරවලින් මූලධර්මවාදී ප‍්‍රවණතා මතු වී ඇත. මේ අතරම තව සති කිහිපයකින් මැතිවරණයක් පැවැත්වීමට නියමිතය. ජාතියේ යුධ ජයග‍්‍රහණය මෙහෙය වූ (හිටපු) ජෙනරාල්වරයකු පොදු අපේක්ෂකයකු ලෙස ජාතියේ යුධ ජයග‍්‍රහණයට නායකත්වය දුන් ජනාධිපතිවරයකු සමග සටනට පිවිස ඇත. සිංහල සිවිල් නායකයකු විසින් උපරිම තලයකට ගෙන ආ සිංහල ජාතිකත්වය සිංහල (හිටපු) හමුදා නායකයකු අතින් නිෂ්ඨාවට පත් කිරීමේ කදිම අවස්ථාවක් අපට උදා වී ඇත.

2005 වසරේදී අපත් ඇතු`එව තවත් කලා හා සමාජ ක‍්‍රියාකාරිකයන් සමූහයකගේ සහභාගීත්වයෙන් 83 ක`එ ජූලිය සැමරීම සදහා නිදහස උදෙසා සාමය නමින් සංස්කෘතික උලෙලක් විහාර මහා දේවි උද්‍යානයේදී පැවැත්වුනි. මෙම කලා උළෙල සංවිධානය කිරීමේ දී අපගේ අරමුණ වූයේ සිංහල හා දෙමළ ජනයා අතර ඓතිහාසිකව ගොඩ නැගී ඇති ආතතීන් සමනය කිරීමට කලාව ඇසුරින් යම් උත්සාහයක් දැරීමයි. 1983 දී දෙමළ ජාතිකයින් පොදුවේ අත්විඳි ඛේදවාචකය සිංහල ජාතිකයින් ලෙසට ඔවුන් හා එක්ව සැමරීම අපගේ අරමුණ විය. එ් වන විට සාමාන්‍ය සමාජය තුළ මෙවැනි සැමරුමක් කෙරෙහි සැලකිය යුතු විරෝධයක් නොතිබිනි. විරෝධය පැමිනියේ විකල්ප සමාජ ක‍්‍රියාකාරකයින් අතිරිනි. එම යුගය තුල එල් ටී ටී ඊ සංවිධානයේ සන්නද්ධ ක‍්‍රියාවලිය අනුමත නොකර විකල්ප දේශපාලන සංවාදය තුළ රැඩිකල්ව පෙනී සිටීම අපහසු විය. එවකට “විකල්ප” මත අතර ප‍්‍රධාන තර්කයන් වූයේ “සිංහල ජාතිකයින් ලෙස අපට කල හැක්කේ සිංහල සමාජය තුල සිංහල ජාතිකවාදයට එරෙහිව සටන් කිරීමය; දෙමළ ජනතාවගේ ප‍්‍රශ්නය එල් ටී ටී ඊ සංවිධානය විසින් බලා ගනු ඇත; ජාතික නිදහස් අරගලයක් තුළ දී මනුෂ්‍ය ඝාතනයන් සිදුවීම අනිවාර්යය; එ්වා එක්කෝ උපක‍්‍රමික ප‍්‍රහාරයන්ය; එසේත් නැත්නම් මර්ධනයන්ට විරුද්ධව ප‍්‍රතිචාර දැක්වීම්ය; සිංහලයන් ලෙස අපට එය ප‍්‍රශ්න කිරීමේ අයිතියක් නැත” යනාදී වශයෙනි. වැඩසටහනෙහි කොටසක් ලෙස රාජිනී තිරානගම ඝාතනය පිළිබඳව විශිෂ්ඨ නිර්මාණයක් වන ”කඳුළු නොමැත තව දෑසෙහි, සොයුරිය” යන චිත‍්‍රපටය පෙන්වීමට යෝජනා වුව ද, එල් ටී ටී ඊ සංවිධානය කෙරෙහි චිත‍්‍රපටයෙන් එල්ල වන විවේචනය නිසා එම අදහස ප‍්‍රතික්ෂේප විය. ප‍්‍රසංගය වෙත දමිළ සංගීත සහ ගායන කණ්ඩායම් සම්බන්ධ කිරීමට පොරොන්දු වූ ක‍්‍රියාකාරිකයන් අතර මැද දී ව්‍යාපෘථිය අත්හැර යාම නිසා අපි ප‍්‍රසංගයේදී ගී ගැයීමට ජනප‍්‍රිය දෙමළ ගායන කණ්ඩායමකට ආරාධනා කළෙමු. ප‍්‍රසංගය අතරතුර දී එම දෙමළ ජනප‍්‍රිය ගායන කන්ඩායම ගායනා කළ වේග රිද්මයේ ගීතයකට ප‍්‍රසංගය නැරඹීමට අහම්බෙන් පැමිණි දෙමළ තරුණයන් කිහිප දෙනෙකු නැටීමට පටන් ගත් හ. වහාම ක‍්‍රියාත්මක වූ වාමාංශික සහෝදරවරු සමහරෙක් එයට විරෝධය පා නැගිට ගියහ. සිය විප්ලවීය පරමාදර්ශය ලෙස එල් ටී ටී ඊ සංවිධානය ආරෝපණය කරගෙන සිටි මෙම සහෝදරවරුන් ට සාමාන්‍ය සාමාජයේ සැබෑ දෙමළ තරුණයන් පිරිසක් පිළිබඳ යථාර්තය පිළිගැනීමට නොහැකි විය.

මේ 2009 වසරයි. එල් ටී ටී සංවිධානය පරාජය වී ඇත. එදා එල් ටී ටී සංවිධානයේ මනුෂ්‍ය ඝාතනයන් අනුමත කල සමහර අය අද මානව අයිතිවාසිකම් ක‍්‍රියාකාරිකයන් ය. තවත් අය ශක්තිමත් සිවිල් සමාජයක් බලාපොරොත්තුවෙන් බලවත් (හිටපු)හමුදා නායකයකු බලයට ගෙන එ්ම සදහා ක‍්‍රියා කරමින් සිටී. අන්තර්ජාලයේ ද, විකල්ප පුවත්පත්වල ද නිදහස ට වේදිකා තැනූ අය අද කොහි ද? ජනවාර්ගික අර්බුදය පිළිබඳ ස්ථාවරය පැහැදිලි නොමැති නම් තමන් සමඟ සංවාදයටවත් නොපැමිනෙන ලෙස පැවසූ අය අද කොහිද? එක් ස්වාමියෙකුගෙන්, තවත් ස්වාමියෙකුගෙන්, තවත් ස්වාමියෙකු . . . . ට? අජිත් කුමාරසිරිගේ ගීතයක ඇති ලෙස මේ අය වමටත් හරවති. දකුණටත් හරවති.

බැලූ බැල්මට සමාජය උඩු යටි කුරු වී ඇත. එහෙත් අප සිතන අන්දමට සිංහල ජාතිකවාදී මතවාදය දෙසට සිංහල සමාජය ගමන් කිරීම චම්පික රණවක විසින් කල දෙයක් නොවනවා සේම ලාංකීය දේශපාලන සිතියම තුල ප‍්‍රධාන හා විකල්ප දේශපාලන ධාරාවල බෙදුම් රේඛාව මකා දැමීම ද ප‍්‍රභාකරන් විසින් කල දෙයක් නොවේ. මෙය අප ජීවත් වන සමාජයේ ආර්ථික දේශපාලනික හා සමාජ ව්‍යුහයන් ක‍්‍රමිකව බිද වැටී යාම හේතුවෙන් ඓතිහාසිකව නිර්මානය වූ තත්වයකි.

සිංහල සමාජය සිංහල ජාතිකවාදය දෙසට ඇදීයාම සිංහල ජාතියේ පසුගාමීයත්වයක් ලෙස දැකීමට අප හදිසි විය නොයුත්තේ දියුණු යැයි සලකන රටවල ද තත්වය මෙයට එතරම් වෙනස් නොවන බැවිනි. ධනවාදය ලෝක ක‍්‍රමයක් ලෙස ක‍්‍රමිකව සෑම රටකම ආර්ථික දේශපාලන හා සමාජ ව්‍යුහයන් බිද දමමින් හා අවශෝෂණය කරමින් ගමන් කරන විට, එය විසින් ඇති කරනු ලබන ආතතීන්ගේ ප‍්‍රතිඵල ලෙස මූලධර්මවාදී ප‍්‍රවනතාවන් වෙත එකී රටවල ජනතාව ගොනු වීම අද සෑම රටකම පාහේ නිරීක්ෂණය කල හැක.

ලාංකීය දේශපාලන සිතියම තුල ප‍්‍රධාන ධාරාව හා විකල්ප ධාරාව අතර ඇති බෙදුම් රේඛාව මැකී යාමද අහඹු දෙයන් නොවේ. මානව අයිතිවාසිකම්, ජනමාධ්‍ය නිදහස, සු`එ හා ආන්තික ජන කන්ඩායම්වල අයිතිවාසිකම් හා ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදය පොදු අයිතීන් ලෙස නොසලකා තමන්ගේ පටු අභිලාශයන් වෙනුවෙන් පක්ෂග‍්‍රාහීව යොදාගන්නා, සමාජයක අධිපති බලරටාවන් දිගටම පවත්වාගැනීමට කටයුතු කරන දේශපාලන භාවිතාව අපි ප‍්‍රධාන ධාරාවේ දේශපාලනය ලෙස හදුනාගනිමු. සමාජයේ පවතින බල රටා වෙනස් කර නව සමාජයක් වෙනුවෙන් කැපවන, මානව අයිතිවාසිකම්, සු`එ හා ආන්තික ජන කන්ඩායම්වල අයිතිවාසිකම්, ජනමාධ්‍ය නිදහස, හා ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදය වැනි අදහස් අනාගත සමාජයක තිබිය යුතු පරමාදර්ශ ලෙස පමණක් ලෙස නොව තමන්ගේ වර්තමාන අරගලයේ ද ක‍්‍රියාකාරී පදනම් ලෙස සලකන දේශපාලන භාවිතාව අපි විකල්ප ධාරාවේ දේශපාලනය ලෙස හදුනාගනිමු. නමුත් ලාංකීය සමාජයේ එවන් දේශපාලන ධාරාවන් දෙකක් පවතී ද? එ් වෙනුවට ඇත්තේ ප‍්‍රධාන ධාරාව පමණක් නොවේ ද? අපගේ සමාජයේ ප‍්‍රධාන ධාරාව හා විකල්ප ධාරාව වශයෙන් දේශපාලන භාවිතාවන් දෙකක් ඇතැයි කෙරෙන බෙදීම ම ව්‍යාජයක් බව අපගේ අදහසයි. එ් වෙනුවට ඇත්තේ එකම දේශපාලන භාවිතාවක් ස්වරූප දෙකකින්. ප‍්‍රධාන හා විකල්ප ලෙස පෙනී සිටීමයි. විකල්ප යැයි සැලකෙන අදහස් තම බල ව්‍යාපෘතීන් යුක්තිසහගත කිරීමට හා සැගවීමට පමණක් උච්චාරණය කිරීම විකල්ප දේශපාලනයක් ලෙස අප තව දුරටත් සැලකිය යුතු ද?

ලංකාවේ විකල්ප යැයි කියා ගන්නා දේශපාලන ධාරාවල අභ්‍යන්තරය තුළ කරක් ගසා ඇති ඕනෑම කෙනෙකු, මානව අයිතිවාසිකම්, ජනමාධ්‍ය නිදහස, හා ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදය වැනි අදහස් විකල්ප ධාරාවේ සංවිධාන තුල නායකත්ව තලයන්හි දී ප‍්‍රායෝගික නොවන හා අදේශපාලනික දේ ලෙස සලකා හාස්‍යයෙන බැහැර කරන බව හොදින්ම දනී. එමෙන්ම එවැනිි අදහස් දරන්නන් කණ්ඩායමට එරෙහි තර්ජනයන් ලෙස ද සැලකේ. සමාජය තුළ දහසක් මල්-දහසක් න්‍යායන් වෙනුවෙන් කතාකරන මෙම සංවිධාන තුළ අභ්‍යන්තර ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදය හා අභ්‍යන්තර සංවාදය මර්ධනය කිරීමට දහසක් විධික‍්‍රම හා දහසක් න්‍යායන් ඇත. මෙම සංවිධාන ප‍්‍රායෝගික තලයේත් න්‍යායාත්මක තලයේත් හිංසනය, මර්ධනය හා ආධිපත්‍යය තමන්ගේ පදනම ලෙස සලකයි. නමුත් දෙන ලද අවස්ථාවක තමන් ගොදුර ද දඩයක්කාරයා ද යන්න මත මතවාදී තලයේ දී මානව අයිතිවාසිකම්, සු`එ හා ආන්තික ජන කන්ඩායම්වල අයිතිවාසිකම්, ජනමාධ්‍ය නිදහස, හා ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදය සම්බන්ධයෙන් පෙනී සිටී. මේ ආකාරයට බලන කල මොවුන් ගේ භාවිතය ද ප‍්‍රධාන ධාරාවේ දේශපාලනයෙන් ගුණාත්මකව වෙනස් නැත. අප ලංකාවේ ප‍්‍රධාන දේශපාලන තලය තුළ ඇත්තේ එක් ප‍්‍රධාන දේශපාලන ධාරාවක ස්වරූපයන් දෙකක් යැයි පවසන්නේ මෙබැවිනි.

මානව අයිතිවාසිකම්, සහ ආන්තික ජන කන්ඩායම් වල අයිතිවාසිකම්, ජනමාධ්‍ය නිදහස හා ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදය වැනි අදහස් නෛසර්ගිකවම ප‍්‍රායෝගික නොවන හා අදේශපාලනික අදහස් නොවේ. ප‍්‍රගතිශීලී සමාජ වෙනසක ට අත්‍යවශ්‍ය වන මෙම අයිතිවාසිකම් අපගේ වාමාංශික භාවිතාවන් තුළ පහසුවෙන් බැහැර කිරීමේ ප‍්‍රතිඵලය වී ඇත්තේ කුමක් ද? ඉහත දැක්වූ ප‍්‍රධාන ධාරාවේ දේශපාලන ස්වරූපයන් දෙක විසින් ම එවැනි විකල්ප දේශපාලන සංස්කෘතියක් ඇති වීමට හැකියාව ලබාදෙන සමාජය තුල පැවති සිය`එ ව්‍යුහයන් විනාශ කර දමා ඇත. ප‍්‍රජාතත්ත‍්‍රවාදී සමාජයක් නිර්මාණය වීමට අවශ්‍ය අධෝව්‍යුහය විනාශ කර දැමීමෙන් පසුව, තමන්ගේ කණ්ඩායම් අභ්‍යන්තරයෙන් මෙන්ම සමාජයෙන් ද තමන්ට එරෙහිව පැමි’ය හැකි අභියෝග සියල්ල ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රිය නොවන ආකාරයට නිශ්ශබ්ද කල පසු මේ අයම සමාජයට මානව අයිතිවාසිකම්, ජනමාධ්‍ය නිදහස, හා ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදය යලි ගෙන එ්ම වෙනුවෙන් අලංකාර රංගනයක යෙදී සිටිති.

සමාජයක ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදී අධෝව්‍යුහය තමන් විසින්ම විනාශ කල පසු තමන්ට පක්ෂපාත අදහස්වලට පමණක් උපරිම මාධ්‍ය නිදහසක් ඇති, තමන්ට අයිති මාධ්‍ය තුළ ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදය වෙනුවෙන් තමන්ම පෙනීසිටීම කෙතරම් ආශ්වාදජනක අත්දැකීමක්ද?

ලාංකීය සමාජය තුළ විකල්ප දේශපාලනයක් නිර්මාණය කිරීම දීර්ඝ අරගලයකි. එය අප සමාජයේ පහලම තලයෙන් ආරම්භ කල යුතුය. යම් සමාජයක ඓතිහාසිකත්වයට සාපේක්ෂව එම සමාජයේ වෙනස්කම් ඇති කිරීම වෙනුවට සමාජයක් මතට ඉහලින් වෙනස්කම් ආනයනය කිරීමේ ප‍්‍රතිවිපාක ඇෆ්ඝනිස්ථානය විසින් අප හට පෙන්වා දී ඇත. යම් සමාජයක ඓතිහාසිකත්වයට ඇහුම්කන් දීමට නම් අප එ් සමාජයේ අදුරු මුලූවල ජීවත් වන දහසක් මිනිසුන්ගේ හ`ඩක් නොනැගෙන ඉතිහාසයන්හට සාවදාන විය යුතුය. දෙවියන් වැඩ ඉන්නේ එතන ය. තම ජීවිතය වෙනුවෙන් දිනපතා අරගල කරන මිනිසුන් හට අරගලය ගැන කියා දීමට යමක්, විප්ලවීය පක්ෂවල අභ්‍යන්තර මර්ධනයන් කීකරුව ඉවසා සිටින විප්ලවීය ක‍්‍රියාධරයන්හට තිබේ යැයි අප නොසිතන්නේ එබැවිනි. සාමාන්‍ය සමාජයෙන් වියෝවී කැලෑවල හෝ අදුරු කාමර තුල තම නායකයින්ගේ මනෝ භ‍්‍රාන්තීන්ට සවන් දීම ශර්ලොක් හෝම්ස් වර්ගයේ චිත‍්‍රපට තේරුම් ගැනීමට නම් උවිත විය හැක. එවැනි අධ්‍යාපන භාවිතයන්ගේ අන්තයන් ජිම් ජොන්ස්, ඬේවිඞ් කොරේෂ් වැනි අය පෙන්වා දී ඇත. නව සමාජ වෙනසක ප‍්‍රාර්ථනාවන් පෙරදැරිකරගෙන දේශපාලනයට පිවිසි තරුණ පරම්මරා කීයක් මෙවැනි භාවිතාවන් විසින් අපට අහිම කර ඇත් ද?

ලාංකීය සමාජය තුල විකල්ප දේශපාලනයක් නිර්මාණය කිරීමට නම් ඓතිහාසිකව විනාශව ගිය ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදී සමාජ ව්‍යුහයන් නැවත ක‍්‍රම ක‍්‍රමයෙන් අප ගොඩනැගිය යුතුය. ප‍්‍රජා ආර්ථික ව්‍යුහයන් ගොඩ නැගිය යුතුය. ප‍්‍රජා ගුවන් විදුලිය වැනි සාමාන්‍ය මිනිස්සුන්ගේ හඬ නියෝජනය වන සන්නිවේදන ජාලයන් වෙනුවෙන් පෙනී සිටිය යුතුය. සමාජ සංවාදය තුළ ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදී සංවාද භාවිතාවන් නිර්මාණය කර ගත යුතුය. දේශපාලන භාවිතාවන් තුළට වෛරය හා අපේක්ෂාභංගත්වය වෙනුවට බලාපොරොත්තු හා සිහින රැුගෙන ආ යුතුය. අරමුණ සේම මිනිස් ජීවිතද එකසේ වැදගත් බව අප ඉගෙන ගත යුතුය. නිදන් හෑරීමට මිනිසුන් බිල්ලට දීම වැනි ක‍්‍රියා විප්ලවීය භාවිතාවන්් නොවන බව අප දැන්වත් තේරුම් ගත යුතුය. බටහිර රටවල රාජ්‍ය තන්ත‍්‍රයන් අපගේ රටවල්වලට ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදය ඉගැන්වීමේ විහි`එව අප අවබෝධ කරගන්නවා සේම, එම රටවල මිනිස් අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් සටන් කරන මිනිසුන් අතර හා එම රටවල රාජ්‍ය තන්ත‍්‍රයන් අතර වෙනස ද අප අවබෝධ කරගත යුතුය. එවන් මිනිසුන්ගේ අත්දැකීම්වලින් අපට ඉගෙන ගත හැකි ය. ඔවුන් සමඟ සම්බන්ධතා ගොඩ නගා ගත හැකි ය. මේ විකල්ප දේශපාලනයක් නිර්මාණය කිරීමට ඇති ක‍්‍රම කිහිපයක් පමණි. මේ නව මං සොයා යාම ම වූ කලි ” ඇඟ කිළිපොලා යන” ත‍්‍රාසජනක අත්දැකීම් නොවුන ද, දේශපාලනයේ දී අත්‍යවශ්‍ය කාර්යයන් ය.

මේ අර්ථයෙන් ගත්කල, පසුගිය කාල වකවානුව තුළ පවා ලංකාවේ විකල්ප දේශපාලනයක් නිර්මාණය කිරීම සදහා බොහෝ මිනිසුන් කැපවීමෙන් ක‍්‍රියා කළ ද බලාපොරොත්තු විය හැකි ලෙස ම ඉහත විකල්ප ධාරාව මෙම අත්දැකීම් කෙරෙහි අන්ධ විය. ඈත ගම් දනව්වල දරුවන්ට නාට්‍ය, චිත‍්‍රකලාව උගන්වන කලා කරුවන්, බිඳ වැටෙමින් යන අධ්‍යාපන ක‍්‍රමයට එරෙහිව තනිවම අරගල කරන ගුරුවරුන්, සරණාගත කඳවුරුවල සහෝදර ජනතාව වෙනුවෙන් සිය කාලය සහ ශක්තිය කැප කරන ප‍්‍රජා ක‍්‍රියාකරියන් ආදී සුවහසක් නිහඬ ලාංකීය ගැහැනුන් සහ පිරිමින් සිටින්නේ මේ සංදර්ශනීය “විකල්ප ධාරාවට” පිටතිනි. ඔවුන්ගේ දුෂ්කර අරගලය වෙනුවට අප දිනපතා දුටුවේ ජාතිවාදී හා ජාතිවාදී නොවන ලෙස පිල් බෙදී එකිනෙකාට එරෙහිවෙමින් කෙරුනු ඇ`ග කිලි පොලා යන රෙස්ලින් සටනකි. සැබෑ රෙස්ලින් තර`ගවල දී තරගකරුවන් සටන් වදින්නේ සැබෑවට නොව නරඹන්නන් උදෙසා ය. අපගේ වාසනාවකට ජෙනරල් තුමා පැමිණ, අප මෙතෙක් බලමින් පැවතියේ රෙස්ලින් තරගයක් බවට අපට මතක් කර දී ඇත. පැරණි සටන් කරුවන් ම නව සටනකට නව ඇදුම්වලින් සැරසී නව භූමිකා රැුගෙන තරඟ බිමට පැමින ඇත. සියල්ලන් මෙතෙක් සටන් කර ඇත්තේ නරඔන්නන් වෙනුවෙනි. පේ‍්‍රක්ශකාගාරයෙන් අපට නැගිට යාමට කාලය පැමිණ ඇත. මේ මැතිවරණ වේදිකාව විසින් කිසිවක් වෙනස් කරනු ඇති ද?

දේශපාලනය ඇත්තේ අන් තැනක ය.

ප‍්‍රභා මනුරත්න

බුද්ධික බන්ඩාර

ජායාරූපය කල්‍යානන්ද පෙරේරා

කලාව, දේශපාලනය සහ සමාජය – 2

අවුෂ්විට්ස්වලින් (1) පසුව ගීත කාව්‍ය නිර්මාණය කිරීම ම්ලේච්ඡුත්වයක්යැයි යන කියමනෙහි දැඩි බව බාල කිරීම මාගේ අරමුණ නොවේ; එය විසින් ප‍්‍රයාපිත සාහිත්‍යය (2) වෙත උත්පේ‍්‍රරණය සපයන්නා වූ ආවේශය නිෂේධනාත්මක ලෙස ඉදිරිපත් කරයි. ”මිනිසුන්ගේ සිරුරු තුළ ඇටකටු බිඳී යනතෙක් පහර දෙන පුද්ගලයන්් වෙසෙන විට ජීවිතයෙහි අර්ථයක් තිබේ ද?” යි සාත්‍රේ ගේ අවමඟුල් නැති මරණ යන නාට්‍යයෙහි එක් චරිතයක් විමසයි. එනම් දැන් කිසිදු මිනිසෙකුට ජීවත් වීමට අයිතියක් තිබේ ද යන ප‍්‍රශ්නයයි; සමාජ ප‍්‍රතිගමනය නිසා ප‍්‍රයාපිත සාහිත්‍යය යන සංකල්පය තුළ බුද්ධිමය ප‍්‍රතිගමනය නෛසර්ගික ලෙස නොපවතින්නේ ද යන ප‍්‍රශ්නයයි. එහෙත් මෙහිදී එන්සෙන්ස්බර්ගර් ගේ පිළිවදන තුළ ද සත්‍යයක් ගැබ්ව ඇත: සාහිත්‍යය විසින් මෙම තීන්දුව ට විරෝධය දැක් විය යුතු ය; එනම් අවුෂ්විට්ස්වලින් පසුව එහි (සාහිත්‍යයෙහි) පැවතීම යනු නරුමවාදයට යටත් නොවීමකි. සාහිත්‍යයෙහි පිහිටුම ම යනු විරුද්ධාභාසයක් මිස හුදෙක් මෙම තත්ත්වයට ප‍්‍රතික‍්‍රියා දක්වන්නේ කෙසේ ද යන ගැටළුව නොවේ. සැබෑ දුඃඛිතභාවයෙහි බහුලත්වය විසින් අමතක කර දැමීම උසුලන්නේ නැත; පැස්කල්ගේ දේවධාර්මික කියමනක් වන ”කෙනෙකු තව දුරටත් නිදා නොගත යුතුය” යන්න අප විසින් ලෞකිකකරණය කළ යුතු ය. එහෙත් හේගල් විසින් ආපත්තිය පිළිබඳ සවිඥනකභාවය යනුවෙන් හැඳින්වූ මෙම දුඃඛිතභාවය විසින් කලාවෙහි පැවැත්ම තහනම් කරන අතරම එහි අනවරත පැවැත්ම ද ඉල්ලා සිටියි. වර්තමානයේ දී, ක්ෂණික පාවාදීමකින් තොරව මෙම දුඃඛිතභාවයට සිය හඬ, අස්වැසීම සොයා ගත හැක්කේ කලාව තුළ පමණකි. අප යුගයෙහි ඉතාම වැදගත් කලාකරුවන් විසින් මෙය තේරුම් ගෙන ඇත. (තියඩෝර් ඇඩෝනෝ “ප‍්‍රයාපිතභාවය”)

නිර්මාණකරණයෙහි සමාජ වගකීම කුමක් ද?

බොහෝ විචාරකයන් විසින් කලාකරුවන්, කලාකාරියන් නිරුත්තර කරමින් අසන ප‍්‍රශ්නයක් නම් “ඔබගේ නිර්මාණකරණයෙහි සමාජ වගකීම කුමක් ද?” යන්නයි. අප මෙම ප‍්‍රශ්නයම කලා විචාරකයන් වෙත යළි ඉදිරිපත් කළ හොත් ලැබෙන පිළිතුර කුමක් විය හැකි ද? කලාකරුවාගේ වගකීම සමාජ ප‍්‍රගමනයට දායක වීම යැයි අප මොහොතකට එකඟ වුවහොත් කලාවිචාරකයාගේ කාර්යභාරය කුමක්ද? කලාකෘතියක් තුළ ගැබ්වන එම සමාජ පණිවිඩය පාඨකයාට පැහැදිලි කර දීම ද? නැතහොත් කලා කෘතියෙහි දේශපාලනික පනිවිඩය පිළිබඳව තීන්දුවක් ප‍්‍රකාශ කිරීමද? එසේ නම්, විචාරයට බඳුන් වීම සඳහා කලා කෘතියක් තුළ එබඳු පණිවිඩයක් ගැබ්විය යුතුවා පමණක් නොව එය සැණකින් තේරුම් ගත නොහැකි හෝ සැඟවුණු, එබැවින් ම විචාරකයකුගේ පැවැත්ම අවශ්‍ය වන කිසියම් ගුණයක් ද තිබිය යුතු ය. විචාරකයාගේ කාර්යය පිළිබඳ මෙම නිර්වචනය විසින් කලාවෙහි සමාජ වගකීම පිළිබඳ ගැටළුවට පිළිතුරක් සපයනවා වෙනුවට කලාකෘතියක් යනු කුමක් ද යන වඩාත් ගැඹුරු, වඩාත් දුෂ්කර ගැටළුව මතු කරයි. එපමණකුදු නොව, කලා විචාරකයා යනු කවුද, ඔහුගේ හෝ ඇයගේ කාර්යභාරය කුමක්ද යන ගැටළුව එය විසින් වක‍්‍ර ලෙස ගම්‍යමාන කරයි. එම නිසා, අප මෙම සංවාදයෙහි මුල් ගැටළුව වන කලාකෘතියකට/කලාකරුවෙකුට සමාජ වගකීමක් තිබේ ය යන විචාරකයාගේ පෙරසිතාගැනීම වඩා පුළුල් ප‍්‍රශ්න කිරීමකට ලක් කරමු.

කලාකෘතියක් තුළ සමාජ යථාර්තය නිරූපනය විය යුතු ය යන අදහසෙහි මුල් ස්වරූපයන් කලාව යනු ස්වභාව ධර්මයෙහි පිළිබිඹුවක් ය යන ඇරිස්ටෝටලියානු අදහස තෙක් දිවෙයි. විශේෂයෙන් ම දහ අටවන සහ දහ නව වන සියවස්වල යුරෝපීය යථාර්තවාදී නවකතා ආකෘතිය ඇසුරින් බිහි වූ අදහසක් නම් යථාර්තවාදී නවකතාව (හෝ නාට්‍යය) විසින් කිසියම් සමාජයක පවතින සැබෑ තත්ත්වයන් හෝ ගැටළු ප‍්‍රතිිරූපණය කරන්නේ ය යන අදහසයි. මෙහිදී සමාජ යථාර්තය යනු කුමක් ද යන ප‍්‍රශ්නය වෙනුවට ප‍්‍රතිරූපණය යනු කුමක් ද යන ප‍්‍රශ්නය මතු කරගැනීම වැදගත් බව අපගේ අදහසයි. කලාකෘතියක් විසින් සමාජ යථාර්තය ප‍්‍රතිරූපණය කරන්නේ කෙසේ ද? එම ප‍්‍රතිරූපණය, වෙනත් ආකාරයේ සමාජ වියමනකින්, උදාහරණයක් ලෙස ඉතිහාසය, සමාජ විද්‍යාත්මක අධ්‍යයන, ආර්ථික විශ්ලේශන, පමණක් නොව පුරාණ කතා, ඇදහිලි විශ්වාස ආදියෙන් වෙනස් වන්නේ කෙසේ ද? එමෙන්ම එ් කුමන ආකාරයෙන් හෝ සමාජ යථාර්තය නිරූපණය කිරීම සහ කලාකරුවාගේ සමාජ වගකීම වශයෙන් හඳුනාගන්නා දෙය අතර ඇති සම්බන්ධය කුමක් ද?

ස්වායත්ත කලාව සහ ප‍්‍රයාපිත කලාව

මෙම ගැටළුව පැහැදිලි කරගැනීම සඳහා ඉහත අප උධෘත කර දැක් වූ තියඩෝර් ඇඩොනෝගේ ලිපියෙහි මූලික අදහස වෙත යොමු වෙමු. ඇඩෝනෝ මෙම ලිපිය තුළ මූලික කලාකෘති වර්ග දෙකක් සාකච්ඡුාවට බඳුන් කරයි. එනම් ස්වායත්ත කලාව සහ ප‍්‍රයාපිත කලාවයි. ප‍්‍රයාපිත කලාව විසින් සමාජ යථාර්තයෙන්ගෙන් සහ දේශපාලනික කැපවීමෙන් තොර වූ කලාකෘති කෙරෙහි විරෝධය පළ කරන්නේ එ්වා විසින් දරනු ලබන ”අදේශපාලනික ලෙස පෙනෙන දේශපාලනය විසින් සැබෑ ගැටළු මඟ හැර යන්නේ ය යන අදහස නිසා” යයි ඇඩෝනෝ පවසයි. එහෙත්, ඔහු තව දුරටත් පවසන්නේ ”ස්වායත්ත කලාවෙහි දෘෂ්ඨි කෝණයෙන් ගත්කල, එසේ කිසියම් දේශපාලනික අර්ථගැන්වීමක් විසින් නිර්ණය කෙරෙන කලාවම වූ කලි ප‍්‍රයාපිත කලාව විසින් අනතුරු හඟවන්නා වූ ආධ්‍යාත්මික විනාශය” නිරූපණය කරන්නක් බවයි. එනයින් ගත් කල, එබඳු කලාව, එය විසින්ම විරෝධය දක්වන්නා වූ කෲරතර පැවැත්ම තුළට අවශෝෂණය වන්නේ යයි ඇඩෝර්නෝ පවසයි. ඔහු මෙය හඳුනාගන්නේ ප‍්‍රතිවාදයක් ලෙස ය:

ප‍්‍රයාපිත කලාව, කලාව වශයෙන් ගත් කල අත්‍යවශ්‍යයෙන්ම යථාර්තයෙන් වෙන්වී, යථාර්තය සහ කලාව අතර දුර අහෝසි කර දමයි. ”කලාව සඳහා කලාව” විසින්, කලාව යථාර්තයෙන් ස්වායත්ත කිරීම සඳහා වන උත්සාහයෙහි විවාදාත්මක ප‍්‍රාග් අනුභූතිය වන, යථාර්තය කෙරෙහි එය දක්වන නොමැකිය හැකි සම්බන්ධය සිය පරම ප‍්‍රකාශයන් හරහා ප‍්‍රතික්ෂේප කරයි. (තියඩෝර් ඇඩෝනෝ ”ප‍්‍රයාපිතභාවය”)

කලාව පිළිබඳ මෙම ප‍්‍රතිවාදය විසින් හඟවන්නේ ප‍්‍රයාපිත කලාව (එය ප‍්‍රචාරණයක් නොව කලා කෘතියක් වන තාක් දුරට ) (3) එය විසින් අපට විශ්වාස කිරීමට බල කරන තරමටම විරෝධාකල්පී නොවන අතර, ස්වායත්ත කලාව, එය විසින් අපට විශ්වාස කිරීමට බල කරන තරමට ම සමාජ යථාර්තයෙන් වියුක්ත නොවන බවයි. ප‍්‍රයාපිත කලාව වඩ වඩා සටන් පාඨමය හෝ උපදේශනාත්මක වන විට එහි කලාත්මක ව්‍යාකරණය හෙජමොනික බල කණ්ඩායම්වලට පහසුවෙන් අවශෝෂණය කර ගත හැකි ය. ඇඩෝර්නෝ විසින් මෙයට සපයන කදිම උදාහරණය නම් බර්ටෝල්ට් බ්‍රෙෂ්ට් ගේ හුණුවටයේ කතාව කිසියයම් බුර්ෂුවා විචාරකයෙකුට පහසුවෙන් මාතෲ පේ‍්‍රමය පිළිබඳ නාට්‍යයක් ලෙස අර්ථ ගැන්විය හැකි බව ය . එවැනි පහසු යළි අර්ථ ගැන්වීමක් තුළ එහි මුල් උපදේශනාත්මක ආධ්‍යාශය යයි සිතිය හැකි ධනවාදය තුළ සම්පත් බෙදී යාමේ විෂමතාවය පිළිබඳ සාකච්ඡුාව මඟ හැරී යනු ඇත. අනෙක් අතින් ඇඩෝනෝ ස්වායත්ත කලා නිර්මාකරුවන් ලෙස හඳුනාගන්නා ෆ‍්‍රාන්ස් කෆ්කා හෝ සැමුවෙල් බෙකට් ගේ නාට්‍යයක් එතරම් පහසු ලෙස අවශෝෂණය කරගත නොහැකි යයි පෙන්වා දෙයි. කලා කෘතියක් ලෙස එය එය කෙරෙහිම දක්වන සම්බන්ධය විසින්, එය පවතින හෙජමොනික ආඛ්‍යානයන් කෙරෙහි ප‍්‍රතිරෝධය දක්වන්නේ යයි ඔහු පෙන්වා දෙයි.

ඇඩෝනෝගේ මෙම අදහස අප ඉදිරිපත් කලේ දැනට පවතින කලා නිර්මාණ කෙරෙහි තවත් අළුත් මිනුම් දණ්ඩක් ඉදිරිපත් කිරීමට නොවේ. පැහැදිලි ලෙසම ඇඩෝනෝ ගේ මෙම අදහස සංවාදයට විවෘත ය (උදාහරණයක් ලෙස ජෝර්ජ් ලූකාෂ් යථාර්තවාදී නව කතාව පිළිබඳව කරන න්‍යායගතකිරීම් බලන්න). එය කලාව පිළිබඳ පරම විග‍්‍රහයේ තැනක පිහිටුවීම අපගේ අරමුණ නොවේ. අපගේ උත්සාහය වූයේ කලාකරුවාගේ සමාජ වගකීම සදාචාරාත්මක නියමයක් වශයෙන් සහ විචාර මිනුම් දණ්ඩක් වශයෙන් භාවිතා කිරීමේදී ඇය වෙත එල්ලවන වාරණාත්මක බලපෑම කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරිමයි. අප මෙම ලිපි පෙලෙහි මුල් ලිපියෙන් ද අවධාරණය කළ පරිදි ලාංකීය විචාර කලාව ආයතනගත තේරීම් කි‍්‍රයාවලියෙන් ඔබ්බට ගමන් කිරීම අතිශයින් සාධනීය කාරණයක් ලෙස අපි දකිමු. එ් අතරම නිශ්චිත දේශපාලන පක්ෂවල මත නියෝජනය කරන්නන්, දේශපාලන කණ්ඩායම්වල නිල ප‍්‍රකාශකයන් කලා විචාර ක්ෂේත‍්‍රය තුළ ප‍්‍රධාන මත නිර්මාණය කරන්නන් බවට රූපාන්තරණය වෙනු අපි දුටුවෙමු. මෙය දේශපාලනිකව ගත්කළ නෛසර්ගිකවම නරක දෙයක් නොවේ; සෑම විචාරකයෙකුම දේශපාලනික මතයක් දරයි. දේශපාලනයෙන් වියුක්ත විචාරකයන් සිටීය යන්න අපගේ ප‍්‍රවාදය නොවේ. එ් වෙනුවට අප මතු කිරීමට උත්සාහ කරන ප‍්‍රශ්නය නම්, කලා කෘතියක් විවේචනය කිරීමේ මිණුම් දණ්ඩ එම දේශපාලන මතයම විය හැකි ද යන්නයි? කලාවේ ව්‍යාකරණය පිළිබඳ මිණුම් දණ්ඩ, එම කලා කෘතියෙන් ඔබ්බෙහි පවතින අත්තනෝමතික දේශපාලනික හෝ වෙනත් මතවාදී මිණුම් දණ්ඩක් විය හැකිද යන්නයි. එමෙන්ම අප විවාදයට ලක් කිරීමට උත්සහ දරන්නේ, එබඳු විචාරකයන් සිය පක්ෂ හෝ කණ්ඩායම්වල මතය සිය විචාරක මිණුම් දණ්ඩ ලෙස භාවිතා කරන අතරම, සිය විචාරය තුළ එය අදෘශ්‍යමාන පූර්ව නිගමනයක් ලෙස තැබීමේ ප‍්‍රවණතාවයයි. කලාකෘතියට බාහිර සහ අත්තනෝමතික වන එබඳු මිනුම් දණ්ඩක් දෘෘෂ්ඨිවාදාත්මක ලෙස ස්වභාවිකකරණය වීමට ඉඩ හැරීම වෙනුවට එය විවාදාපන්න, විචාරකයාගේ පැත්තෙන් ගත්කල සබුද්ධික තෝරා ගැනීමක් ලෙස විචාරය තුළ සනිටුහන් වීමේ වැදගත්කම අවධාරණය කිරීම අපගේ අරමුණයි.

කලා විචාරය පිළිබඳ මෙම ප‍්‍රශ්න කිරීම වූ කලි කලා කෘතියට ව්‍යාජ ස්වායත්තතාවයක් ලබා දීමට කෙරෙන උත්සාහයක් වශයෙන් එක්වරම පෙනී යා හැකි ය. වර්තමාන විකල්ප විචාර සම්ප‍්‍රදාය තුළ එම ප‍්‍රශ්න කිරීම ම ”ම්ලේච්ඡුත්වයක්” ලෙස නම් කිරීමට ඇති හැකියාව පිළිබඳව අප හොඳින් ම සවිඥනික වුව ද අප මෙම ප‍්‍රශ්නය සයිබර් අවකාශයේ විචාරක සහෘදයන් වෙත ඉදිරිපත් කරන්නේ මෙබඳු අපහසු ප‍්‍රශ්න කිරීම්වලින් තොරව දේශපාලනික කලාව ගැන බරපතල ප‍්‍රකාශයන් කිරීමට ඇති නොහැකියා ව වෙත අපගේ සාමූහික අවධානය යොමු කිරීමේ වැදගත්කම නිසා ය. එහෙත් ඇඩෝනෝ ම පෙන්වා දෙන ආකාරයේ ප‍්‍රයාපිත කලාවෙහි දරුණු අන්තයන් පිළිබඳ අපමණ උදාහරණ අපට ලාංකීය කලා ක්ෂේත‍්‍රය තුළ සොයා ගත හැකි ය. උදාහරණයක් ලෙස යුද්ධයට පක්ෂ/විපක්ෂ, පන්ති අරගලය කරන/නොකරන, මනෝවිශ්ලේෂණාත්මක/මනෝවිශ්ලේෂණාත්මක නොවන, ස්ත‍්‍රීවාදී/ස්ත‍්‍රීවාදී නොවන ආදී වශයෙන් වන නිර්මාණ වැඩිකල් නොගොස් පක්ෂ, කණ්ඩායම්, රජය, රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන ආදියෙහි නිල ප‍්‍රකාශ බවට පත් වූ ආකාරය අපි දුටුවෙමු. එමෙන් ම කලාකරුවාගේ සමාජ වගකීම පිළිබඳ ව කෙරෙන ප‍්‍රශ්න කිරීම් තුළින් කලාකාරිණිය විචාරකයාගේ මිණුම් දඬුවලට අවිචාරාත්මක ලෙස යටත් කිරීමෙන් නිර්මාණකරුවා වෙත එල්ලවන වාරණාත්මක බලපෑම හඳුනාගැනීම ද වැදගත් ය. අවසාන විග‍්‍රයේදී, කලාව දේශපාලනික වන්නේ එය විසින්, පවතින දේශපාලන අදහසක් වරනැගීම නිසා නොව, එය කලා කෘතියක් ලෙස වඩ වඩා පරිසමාප්ත වන විට, පවතින බල ව්‍යුහයන්ගෙන් වියුක්ත වන විට, එය දෘෘෂ්ඨාවාදාමක යදම් කෙරෙහි දක්වන ප‍්‍රතිරෝධය තියුණු වන නිසා ය. එක් අතෙකින් ගත් කල මෙය විරුද්ධාභාසයකි: කලාව වඩ වඩා දේශපාලනික වන්නේ කලා කෘතිය වඩ වඩා කලාත්මක වන විට ය. විචාරකයා වඩ වඩා කලා විචාරිකාවකු වන්නේ කලා කෘතියක් වෙත සදාචාරාත්මක නියමයන් ඉදිරිපත් කරන විට ද? එසේත් නැතහොත් කලා කෘතියම සිය අධ්‍යයන වස්තුව කොට ගෙන එහි ම වූ සංකීර්ණ කලා ව්‍යාකරණය පිළිබඳ විචාරය ම කලා කෘතියක් බවට පත් කරන විට ද? මේ අර්ථයෙන් ගත් කල, විචාරයම කලාවක් නොවන්නේ ද? විචාරිකාව කලාකරුවෙකු නොවන්නේ ද?

ප‍්‍රභා මනුරත්න
බුද්ධික බන්ඩාර

පසු සටහන්

(1) දෙවන ලෝක යුධ සමයෙහි හිට්ලර්ගේ නාසි හමුදව විසින් පවත්වාගන යනු ලැබූ, මිනිසුන් ලක්ෂ ගනනක් ඝාකනය කල, රුදවුම් කදවුරකි.

(2 ) විරොධාකල්පී සාහිත්‍යය හැදින්වීමට යෙදෙන වචනයකි. මෙහි ඉංග‍්‍රීසි අර්ථය කැපවූ යන්නයි. එබැවින් යම් පරමාදර්ශයකට, අදහසකට, පක්ෂයකට, ව්‍යාපාරයකට, යනාදී වශයෙන් කැපවූ යන අර්ථයද හඟවයි.

(3 ) එය කිසියම් බල කණ්ඩායමක ප‍්‍රචාරණයක් නම්, එය නිර්වචනාත්මක ලෙසම කලාකෘතියක් නොවේ. අප මෙහිදී හඳුනා ගැනීමට උත්සහ කරන්නේ කිසියම කෘතියක් තමා තෙ දක්වන සම්බන්ධය කලාත්මක සම්බන්ධයක් ලෙෂ පවතින නිර්මාණ පිළිබඳව ය. උදාහරණයක් ලෙස ශ‍්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂ ගීතය තමා වෙතම දක්වන සම්බන්ධය ව්‍යුහගත වී ඇත්තේ පක්ෂයේ දේෂපාලන ව්‍යාකරණයක් පෙස නම්් එය ”කලා කෘතියක්” යයි හැඳින්වීම දුෂ්කර ය. එහෙත්, එම ගීතය එය කෙරෙහිම දක්වන සම්බන්ධය කලාත්මක ලෙස නම් එහි කතුවරයාගෙ ්ආධ්‍යාශය ජනාධිපති සම්මාන දිනා ගැනීම වුව ද එය කලා කෘතියක් ලෙෂ හඳුනා ගැනේ. අපට මෙහිදී දීර්ඝ ලෙෂ සාකච්ඡුා කළ නොහැකි වුව ද මීට හොඳ උදාහරණයක් මහගමසේකර ගේ කාව්‍ය නිර්මාණ තුළ හඳුනා ගතහැකි බව සටහන් කර තැබීමට කැමැත්තෙමු.

ඡුායාරූපය – බුද්ධික බන්ඩාර